એકલતા, રીજેક્શન, નિષ્ફળતા કે ડિપ્રેશન જેવી પરિસ્થિતિઓ કઈ રીતે હેન્ડલ કરવી ? એની સમજણ જ્યારે બાળકને આપવામાં આવશે, ત્યારે આ સમાજના મોટાભાગના પ્રશ્નો આપમેળે ઉકલી જશે. એક સમાજ તરીકે આપણી સૌથી મોટી સમસ્યા એ છે કે આપણા બાળકના ગણિત કે વિજ્ઞાનમાં કેટલા માર્ક્સ આવશે, એની ચિંતા આપણે કરીએ છીએ. પરંતુ મોટા થયા પછી આપણું સંતાન હાર્ટ-બ્રેક, ડિપ્રેશન કે વૈવાહિક સંઘર્ષનો સામનો કઈ રીતે કરશે ? એનો વિચાર સુદ્ધા કરતા નથી. આ જ કારણથી આપણા બાળકોને ઔપચારિક શિક્ષણની સાથે-સાથે ઈમોશનલ એજ્યુકેશનની જરૂર છે.
કોઈની મદદ વગર છાનું કઈ રીતે રહેવાનું ? કોઈ રીજેક્ટ કરે તો ક્યાં જઈને રડવાનું ? હતાશા ઘેરી વળે ત્યારે કઈ રીતે અભિવ્યક્ત થવાનું ? નબળા વિચારો આવે ત્યારે શું કરવાનું ? આ બધી પાયાની સમજણ જ્યારે બાળકને આપવામાં આવશે, ત્યારે આપણી કેળવણી સંપૂર્ણ થઈ ગણાશે.
આપણે દરેક આપણા અસ્તિત્વની કોઈ એવી બાજુથી અજાણ હોઈએ છીએ, જે બાળપણમાં થયેલા સપ્રેશન અને ડરને કારણે આપણામાં જ ક્યાંક દટાયેલી હોય છે. અવ્યક્ત રહી ગયેલી આવી અસંખ્ય લાગણીઓનો ભાર, આપણને દિલ ખોલીને જીવતા અટકાવે છે. કોઈ કાલ્પનિક અજ્ઞાત ડર આપણને રોકી રાખે છે. નેગેટીવ ઇમોશન્સને હેન્ડલ કરવાની આપણી અણ-આવડત, આપણને ઉડતા અટકાવે છે.
આપણી સંપૂર્ણ ક્ષમતા સાથે જીવન જીવવા માટે આપણને મુખ્ય બે ઘટકોની જરૂર હોય છે. ભાવનાત્મક લગાવ અને સ્વાભિમાન. આપણી લાગણીઓ, અનુભૂતિઓ અને મનોભાવો પ્રત્યે જો આપણે પ્રામાણિક અને પારદર્શક રહી શકીએ, તો આપણે મેળવેલી એ સર્વોચ્ચ ઉપલબ્ધિ છે.
‘વલ્નરેબીલીટી’ કે દુઃખી થવાની શક્યતાથી આપણે દૂર નહીં ભાગી શકીએ. પણ આપણે જે લાગણી અનુભવીએ છીએ, એ પૂરા આત્મવિશ્વાસ અને કન્વીક્શન સાથે કોઈપણ જાતના અપરાધભાવ વગર અભિવ્યક્ત કરી શકીએ, તો ખૂલીને જીવી શકીએ.
આપણે દુઃખી, ઉદાસ કે ભયભીત શું કામ છીએ ? અને એક્ઝેક્ટલી શું અનુભવીએ છીએ ? એટલી માહિતી પણ જો આપણે યોગ્ય રીતે વ્યક્ત કરી શકીએ, તો માનસિક સ્વસ્થતા તરફ જઈ શકીએ. મનના પાંજરામાં પૂરેલી લાગણીઓ સૌથી પહેલા આપણને બંદી બનાવે છે. કાગળ પર હોય કે પ્રિયજનના કાનમાં, પણ એને મુક્ત રીતે વહેવા દેવી જોઈએ. ખુશ ચહેરો રાખીને દરેક વખતે ‘ફીલીંગ જોયફુલ’નું સ્ટેટ્સ રાખવું, આપણા દરેક માટે અશક્ય છે. અણગમતી લાગણીઓ સાથેનો આપણો વ્યવહાર જ આપણી ઈમોશનલ હેલ્થ નક્કી કરે છે. અને એને હેન્ડલ કરવાની તાલીમ દરેકને બાળપણમાં જ મળવી જોઈએ. -ડૉ. નિમિત્ત ઓઝા
Dr. Nimit Oza
My Ted talk
2 years ago | [YT] | 10
View 2 replies
Dr. Nimit Oza
@RNSBLRAJKOT
5 years ago | [YT] | 10
View 0 replies
Dr. Nimit Oza
@RNSBLRAJKOT
5 years ago | [YT] | 8
View 0 replies
Dr. Nimit Oza
એકલતા, રીજેક્શન, નિષ્ફળતા કે ડિપ્રેશન જેવી પરિસ્થિતિઓ કઈ રીતે હેન્ડલ કરવી ? એની સમજણ જ્યારે બાળકને આપવામાં આવશે, ત્યારે આ સમાજના મોટાભાગના પ્રશ્નો આપમેળે ઉકલી જશે. એક સમાજ તરીકે આપણી સૌથી મોટી સમસ્યા એ છે કે આપણા બાળકના ગણિત કે વિજ્ઞાનમાં કેટલા માર્ક્સ આવશે, એની ચિંતા આપણે કરીએ છીએ. પરંતુ મોટા થયા પછી આપણું સંતાન હાર્ટ-બ્રેક, ડિપ્રેશન કે વૈવાહિક સંઘર્ષનો સામનો કઈ રીતે કરશે ? એનો વિચાર સુદ્ધા કરતા નથી. આ જ કારણથી આપણા બાળકોને ઔપચારિક શિક્ષણની સાથે-સાથે ઈમોશનલ એજ્યુકેશનની જરૂર છે.
કોઈની મદદ વગર છાનું કઈ રીતે રહેવાનું ? કોઈ રીજેક્ટ કરે તો ક્યાં જઈને રડવાનું ? હતાશા ઘેરી વળે ત્યારે કઈ રીતે અભિવ્યક્ત થવાનું ? નબળા વિચારો આવે ત્યારે શું કરવાનું ? આ બધી પાયાની સમજણ જ્યારે બાળકને આપવામાં આવશે, ત્યારે આપણી કેળવણી સંપૂર્ણ થઈ ગણાશે.
આપણે દરેક આપણા અસ્તિત્વની કોઈ એવી બાજુથી અજાણ હોઈએ છીએ, જે બાળપણમાં થયેલા સપ્રેશન અને ડરને કારણે આપણામાં જ ક્યાંક દટાયેલી હોય છે. અવ્યક્ત રહી ગયેલી આવી અસંખ્ય લાગણીઓનો ભાર, આપણને દિલ ખોલીને જીવતા અટકાવે છે. કોઈ કાલ્પનિક અજ્ઞાત ડર આપણને રોકી રાખે છે. નેગેટીવ ઇમોશન્સને હેન્ડલ કરવાની આપણી અણ-આવડત, આપણને ઉડતા અટકાવે છે.
આપણી સંપૂર્ણ ક્ષમતા સાથે જીવન જીવવા માટે આપણને મુખ્ય બે ઘટકોની જરૂર હોય છે. ભાવનાત્મક લગાવ અને સ્વાભિમાન. આપણી લાગણીઓ, અનુભૂતિઓ અને મનોભાવો પ્રત્યે જો આપણે પ્રામાણિક અને પારદર્શક રહી શકીએ, તો આપણે મેળવેલી એ સર્વોચ્ચ ઉપલબ્ધિ છે.
‘વલ્નરેબીલીટી’ કે દુઃખી થવાની શક્યતાથી આપણે દૂર નહીં ભાગી શકીએ. પણ આપણે જે લાગણી અનુભવીએ છીએ, એ પૂરા આત્મવિશ્વાસ અને કન્વીક્શન સાથે કોઈપણ જાતના અપરાધભાવ વગર અભિવ્યક્ત કરી શકીએ, તો ખૂલીને જીવી શકીએ.
આપણે દુઃખી, ઉદાસ કે ભયભીત શું કામ છીએ ? અને એક્ઝેક્ટલી શું અનુભવીએ છીએ ? એટલી માહિતી પણ જો આપણે યોગ્ય રીતે વ્યક્ત કરી શકીએ, તો માનસિક સ્વસ્થતા તરફ જઈ શકીએ. મનના પાંજરામાં પૂરેલી લાગણીઓ સૌથી પહેલા આપણને બંદી બનાવે છે. કાગળ પર હોય કે પ્રિયજનના કાનમાં, પણ એને મુક્ત રીતે વહેવા દેવી જોઈએ. ખુશ ચહેરો રાખીને દરેક વખતે ‘ફીલીંગ જોયફુલ’નું સ્ટેટ્સ રાખવું, આપણા દરેક માટે અશક્ય છે. અણગમતી લાગણીઓ સાથેનો આપણો વ્યવહાર જ આપણી ઈમોશનલ હેલ્થ નક્કી કરે છે. અને એને હેન્ડલ કરવાની તાલીમ દરેકને બાળપણમાં જ મળવી જોઈએ.
-ડૉ. નિમિત્ત ઓઝા
5 years ago | [YT] | 26
View 1 reply