Psychiatra w Sandałach

Psychoedukacja ADHD: rekomendowane lektury i praktyczne przewodniki dla dorosłych, rodziców i młodzieży

Jeśli u Ciebie lub bliskiej osoby rozpoznano ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi) albo jesteście w trakcie diagnozy, dobra literatura potrafi realnie ułatwić codzienne funkcjonowanie. Pomaga nazwać i zrozumieć objawy, zmniejsza poczucie winy („to nie jest kwestia lenistwa”), porządkuje wiedzę o leczeniu i – co najważniejsze – podpowiada konkretne strategie na pracę, szkołę, relacje i organizację dnia. Dla wielu osób czytanie wspólnie z partnerem/partnerką lub rodziną jest też sposobem na poprawę komunikacji i lepsze dopasowanie wsparcia.
Poniżej znajdziesz krótką listę książek psychoedukacyjnych i samopomocowych o ADHD, które są często wymieniane na listach rekomendowanych lektur przygotowywanych przez uznane organizacje: (Canadian ADHD Resource Alliance (CADDRA), Amerykańska Akademia Psychiatrii Dzieci i Młodzieży (American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, AACAP) oraz Amerykańska Akademia Pediatrii (American Academy of Pediatrics, AAP). To tytuły zgodne z kierunkiem zaleceń klinicznych: psychoedukacja, rozwijanie strategii funkcjonowania oraz wspieranie umiejętności samoregulacji.
________________________________________
Dorośli z ADHD – zrozumienie trudności i strategie dnia codziennego
• Edward M. Hallowell, John J. Ratey – „Driven to Distraction” oraz inne książki tych autorów („Delivered from Distraction”, „Answers to Distraction”)
Klasyka psychoedukacji. Dobra na początek: pomaga rozpoznać własny profil objawów, zrozumieć mechanizmy ADHD i zebrać praktyczne sposoby radzenia sobie w codzienności.
• Kate Kelly, Peggy Ramundo – „You Mean I’m Not Lazy, Stupid or Crazy?!”
Dużo wyjaśnień „z perspektywy osoby z ADHD” i bardzo praktyczne rozdziały o pracy, relacjach, organizacji i poczuciu własnej wartości.
• Judith Kolberg, Kathleen Nadeau – „ADD Friendly Ways to Organize Your Life”
Skoncentrowana na organizacji: porządkowanie przestrzeni, dokumentów i rzeczy krok po kroku. Tytuł używa skrótu ADD (Attention Deficit Disorder – dawne określenie zaburzenia z deficytem uwagi), ale treści dotyczą obecnie rozumianego ADHD. Szczególnie przydatna, gdy trudności dotyczą tzw. funkcji wykonawczych (planowanie, organizowanie, zaczynanie i kończenie zadań, hamowanie impulsów, pamięć robocza).
• Thomas E. Brown – „Attention Deficit Disorder: The Unfocused Mind in Children and Adults”
Bardziej „neuropsychologiczne” ujęcie. Dobre dla osób, które chcą rozumieć ADHD nie tylko jako problem uwagi, ale szerzej – jako trudność w samoregulacji i zarządzaniu funkcjami wykonawczymi.
• Sari Solden – „Women with Attention Deficit Disorder”
ADHD u kobiet: różnice w obrazie objawów, „maskowanie”, wzorce internalizacyjne (np. nadmierne poczucie winy, lęk), organizacja życia i relacji.
• Kathleen Nadeau, Patricia Quinn – „Understanding Girls with ADHD”
Specyfika ADHD u dziewcząt i kobiet, w tym sygnały mniej oczywiste oraz sposoby wsparcia w różnych etapach życia.
• Kathleen Nadeau – „Survival Guide for College Students with ADHD or LD”
Wsparcie dla osób studiujących: organizacja nauki, planowanie, korzystanie z pomocy uczelni. Skrót LD oznacza „learning disabilities”, czyli trudności w uczeniu się (np. dysleksja i inne specyficzne trudności szkolne).
________________________________________
Rodzice i opiekunowie – psychoedukacja i interwencje behawioralne
• Russell A. Barkley – „Taking Charge of ADHD”
Jeden z najczęściej polecanych, bardzo praktycznych przewodników dla rodziców. Zawiera konkretne strategie postępowania, zasady wprowadzania rutyn, wzmacniania pożądanych zachowań i współpracy ze szkołą.
• Amerykańska Akademia Pediatrii – „ADHD: What Every Parent Needs to Know”
Oficjalny poradnik instytucji pediatrycznej. Dobra „bezpieczna baza” wiedzy zgodna z podejściem opartym na dowodach naukowych: czym jest ADHD, jakie są metody leczenia i jak wspierać dziecko w domu oraz w szkole.
• Peter S. Jensen – „Making the System Work for Your Child with ADHD”
Książka o tym, jak poruszać się w systemie: współpraca szkoła–ochrona zdrowia–wsparcie dodatkowe, jak rozmawiać o potrzebach dziecka i jak organizować pomoc.
________________________________________
Dzieci i nastolatki – materiały dostosowane do wieku
• Patricia Quinn, Judith Stern – „Putting on the Brakes”
Materiał dla młodzieży (często w formie ćwiczeń). Wspiera samoregulację, planowanie i strategie szkolne. Zwykle najlepiej działa, gdy nastolatek/nastolatka korzysta z książki z towarzyszeniem dorosłego (rodzica, terapeuty, wychowawcy).
• John F. Taylor – „The Survival Guide for Kids with ADHD”
Książka dla dzieci – psychoedukacja i praktyczne wskazówki dotyczące szkoły, relacji i emocji. Może być dobrym punktem wyjścia do rozmów w rodzinie.
________________________________________
Po polsku – dostępne tłumaczenia wybranych „klasyków”
• Russell A. Barkley – „ADHD. Podjąć wyzwanie. Kompletny przewodnik dla rodziców”
Polskie wydanie książki „Taking Charge of ADHD”.
• Edward M. Hallowell, John J. Ratey – „W świecie ADHD…”
Polskie wydanie „Driven to Distraction” (w zależności od edycji szczegóły tytułu mogą się nieznacznie różnić).
________________________________________
Kilka praktycznych wskazówek, jak korzystać z takich książek
• Wybierz tytuł dopasowany do Twojej roli (osoba dorosła z ADHD, rodzic/opiekun, nastolatek, partner/partnerka).
• Nie trzeba czytać od deski do deski. W ADHD często lepiej sprawdza się podejście „po rozdziale, do konkretnego problemu”.
• Zaznacz 2–3 pomysły, które chcesz przetestować przez najbliższy tydzień, zamiast próbować wdrożyć wszystko naraz.
• Jeśli jesteś w trakcie terapii lub leczenia, warto omówić z prowadzącą osobą (psycholog/psychoterapeuta/lekarz) strategie, które planujesz wdrażać.
• Książki są wsparciem, ale nie zastępują diagnozy i indywidualnego planu leczenia.
________________________________________
Dlaczego wytyczne rzadko wskazują konkretne tytuły
Wytyczne kliniczne zwykle zalecają psychoedukację i korzystanie z wiarygodnych źródeł, a nie konkretną listę książek. Powody są proste: rynek wydawniczy się zmienia, ukazują się nowe edycje, a dostępność tłumaczeń bywa nierówna. Dlatego bezpiecznym rozwiązaniem jest opieranie się na lekturach wskazywanych przez uznane organizacje i instytucje oraz wybieranie tytułów, które wspierają sprawdzone strategie funkcjonowania.

1 week ago | [YT] | 1