source: Maeng, C., Hiwatashi, Y., Nakamura, K., Matsuda, O., Mita, H., Tomita-Yokotani, K., Yokobori, S., Yamagishi, A., Kume, A., & Fujita, T. (2025). Extreme environmental tolerance and space survivability of the moss, Physcomitrium patens. iScience.
All Culture 1000d
Pumped Hydro Storage, and How Does It Work?
6 days ago | [YT] | 1
View 0 replies
All Culture 1000d
Ejfh
2 weeks ago | [YT] | 0
View 0 replies
All Culture 1000d
‘මේකප්’ එපා කී දෙනවක හාමිනේ
දෙනවක හාමිනේ ගැන ලියන්නට ගොස් මම බොහෝ වෙලා කල්පනා කරමින් සිටියෙමි.
ඇය අපට හමුවන විට වයෝවෘද්ධ නිළියක වුවද ඒ නිසාම දෙනවක හාමිනේ කා අතරත් ජනප්රිය වූවාය. චරිත නිරූපණයේ දී අවශ්ය වන්නේ ඇයට දෙබස් ටික දීමත් චරිතය ගැන යම්තමින් මතක් කිරීමත් පමණි. ඉතිරි සියල්ල ඇය සියයට සියයකින් නොව සියයට දෙසියකින්ම සම්පූර්ණ කරන්නීය.
එමෙන්ම ඇය දර්ශන තලයේ දී ඉතා සුහදශීලී නිළියක වූවාය. ඇය සමඟ වැඩ කරන්නට ආසා හිතෙයි.
අතරමග නැවතුන මගේ මුල්ම චිත්රපටය වූ “ශිල්ප දෙනු මැන” හි ඇය රඟපෑවේ වසන්ති චතුරාණිගේත්, සීවලී වික්රමආරච්චිගේත් මව හැටියටය. අමරසිරි කලංසූරිය ඇගේ දියණිය වූ වසන්ති විවාහ කරගන්නට බලාපොරොත්තුවෙන් සිටි පෙම්වතා වූයේය.
රූගත කිරීම් යොදාගෙන තිබුණේ බණ්ඩාරවෙල වැලිමඩට කිට්ටුව ගොවිපොළක් තිබූ නිවසකි. ඇයට ඒ කාලයෙදිත් වයස හැත්තෑවකට වැඩිය. කොළඹ සිට බණ්ඩාරවෙලට යන්නටම පැය හය හතක් ගතවෙයි. ගමන වෙහෙසකරය. අප නැවතී සිටියේ බණ්ඩාරවෙල ටවුමේය. රාත්රී දර්ශනවලින් පසු හීතලේ ගැහෙමින් වැලිමඩ සිට ආපසු අප බණ්ඩාරවෙලට එනවිට බොහෝ රෑ බෝ වෙයි.
වියපත් නිළියක වුවද ඇය කිසිම දිනෙක රූගත කිරීම්වල දී බැහැ යයි කීවේ නැත. අද මහන්සියි, හෙට ඉතුරු ටික කරමු ද යැයි කීවේ නැත. මහ රෑ පසුවන තුරු ද ඇය රූපගත කිරීම්වලට සූදානම්ය.
ඊට පෙර චිත්රපට ගණනාවකදීම වසන්ති හා කලං සමඟ රඟපා ඇති දෙනවක හාමිනේ ඔවුන් හා වඩාත් කුළුපග වූවාය.
සුප්රකට කැමරා ශිල්පි ඩොනල්ඩ් කරුණාරත්න සමග “ශිල්ප දෙනු මැන” පටන් ගත්ත ද බණ්ඩාරවෙල දර්ශන සඳහා ඔහු එවූයේ මර්සලින් එස්. පෙරේරාය. ඩොනල්ඩ් මගේ චිත්රපටයට දින දුන් නමුදු ඔහු ඒ දිනවලම තවත් වැඩක් භාරගෙන තිබිණ.
ජව සම්පන්න නළුවකු වූ විල්සන්කරු අපගේ ආරක්ෂකයා මෙන් විය. ඔහු එහි රඟපෑවේ දේශපාලකයකුගේ චරිතයකි. එම ජවනිකා මැකී ගිය සිහිනයක් මෙනි. ඉතිරිව ඇත්තේ එම චිත්රපට දර්ශනවල නිශ්චල ඡායාරූප කිහිපයක් පමණකි.
නෙගටිව් පොසිටිව් පට පමණක් නොව ශබ්දපට සියල්ල ද සරසවි චිත්රාගාරයේ දුර්වල පාලනය නිසා සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වී ගියේය. ඒ ගැන සිහිපත් වනවිට තවමත් සිත සිහින් රිදුමකින් හිරවී යයි.
සිනමාව ගැන බෙරිහන් දෙන බොහෝ කලාකරුවෝ සරසවි චිත්රාගාරයේ වායුසමීකරණ යන්ත්ර අලුත්වැඩියා නොකිරීම නිසා නෙගටිව් පට පොසිටිව් පට විනාශ වී යන බව දැන කරබාගෙන සිටියහ. තම පෞද්ගලික අරමුණු වෙනුවෙන් නොදන්නාක් මෙන් සිටියහ.
ශබ්දපට හා පොසිටිව් පට දමා තිබුණු වානේ අල්මාරි තිබෙන තැන වැස්සට තෙමෙන බව චිත්රපට සංස්ථා බලධාරින් නොදැන සිටියා ද? වැස්සට තෙමුනු වානේ අල්මාරියෙන් වතුර කාන්දු වී සියල්ලම විනාශ වී ගියේ හද කම්පා කරවමිනි.
එහෙත් ගිය ගිය තැන මේ ඇතැම් කලාකරුවන් කතා කළේ සිනමාව නග්ගන්ටය. ඒ කාලයට විවිධ දේශපාලකයන්ගේ ඔඩොක්කුවට වැටී තාන්න මාන්න වරප්රසාද තනතුරු පමණක් නොව වැටුප් ද ලබාගත් ඇතැම් කලාකරුවෝ මේ ගැන ඇහැක් ඇර නොබැලූහ.
මෙවැනි බොරු සෝබන කලාකරුවන් මැද සිනමාව මේ තරමින් වත් රැකී තිබීම දෙවියන්ගේ ආශිර්වාදයකි. අද සිදුවෙමින් පවතින්නේ ද එයයි.
ආර්ථික දුෂ්කරතා නිසා වරින් වර රූගත කිරීම් කර අවසාන වූ පසු දෙබස් පටිගත කිරීම් යොදාගෙන තිබිණ. ඒ කාලය වන විට දෙනවක හාමිනේගේ දෙනෙත් බොහෝ දුර්වල වී ගොස් තිබිණ.
“පුතේ මට මොකුත් පේන්නේ නෑ. මට දෙබස් කියන්න ඕනෑ තැනට එනකොට පිටට ඇඟිල්ලෙන් තට්ටු කරන්න” ඇය කීවාය.
රූපයෙන් රූපය චිත්රාගාරයේ දී ලූපයක් මේන් කැරකෙයි. කැරකෙන අතරවාරයේ නියමිත තැනට ආ පසු තොල් චලනයට ගැළපෙන සේ දෙබස් කිවිය යුතුය. එය කෙරුණේ ද සරසවි චිත්රාගාරයේදීය.
ලූපය කැරකැවෙයි (එයට පාවිච්චි කළ නම වූයේ ලූපයයි) දෙබස කලින් කියන අපි, අවශ්යම තැනට රූපය එද්දී දෙනවක හාමිනේගේ පිටට හෙමිහිට තට්ටු කරමු.
දෙනෙත් නොපෙනුණද ඇගේ හඬ ඒ රූපයේ තොල් චලනයට හරියටම හරිය. ඒ වන විටද ඇය අවුරුදු අසූවකට ළං වී සිටියාය. එහෙත් දෙබස් හරියටම මතක තිබිණ.
එතරම් දුෂ්කරතා මැද “ශිල්ප දෙනු මැන” චිත්රපටය අවසන් කර ගත්තද එකල බලධාරීන්ගේ “හොඳකමට” ඒ සියල්ල විනාශ වී ගියේය.
දෙනවක හාමිනේ නොහොත් අප හැම දෙනාම ඇය අමතන ආදරණීය නාමය වන දෙනවක ඇන්ටි මතක් වනවිට ඒ සියල්ල සිතුවම් පටක් මෙන් සිහිපත් වන්නේ සිහින් රිදුමක් ද සමගය.
හැත්තෑ ගණන්වල අසූ ගණන්වල දෙනවක ඇන්ටි පදිංචිව සිටියේ මරදානේ ටවර් රඟහලට ඉහළින් පිහිටා තිබූ කුඩා නිවසකය. එයට පහසුවෙන්ම ළඟා විය හැකි මාර්ගය වූයේ ටවර් රඟහලට යාබදව තිබූ සිමෙන්ති පඩිපෙළ නැග යාමෙනි. වාහනයකින් යනවා නම් පැරැණි සෙන්ට්රල් සිනමාහල පැත්තට ගොස් ටික දුරක් යා යුතුය.
දැන් ඒ සියල්ල හඳුනාගත නොහැකි තරමට වෙනස් වී ඇත. සෙන්ට්රල් සිනමා හල දැන් නැත. එකලද දෙනවක ඇන්ටිගේ ගෙයි කොටසක් පාර විශාල කිරීම නිසා කැඩී ගියේය. ගේ තවත් කුඩා විය.
තම දියණිය පන්නිපිටියේ පදිංචිව සිටිය ද කලා කටයුතුවලට යෑම් ඊම් පහසුවීම නිසා ඇය මෙම නිවසේ පදිංචිව සිටියාය. ඇය එකල කඩා දැමුණු නිවස දෙමහල් නිවසකට පරිවර්තනය කිරීමට උත්සාහ දරමින් සිටියාය. 1978 ජුනි මාසයේ මා ඇය හමුවීමට යනවිට ඇය කීවේ ඇගේ වයස අවුරුදු 70ක් බවය.
ඇගේ මුල් නම දෝන ජෝර්ජියානා මෙරායා ගුණතිලකය. එහෙත් දෙනවක හාමිනේ කියා නම දැම්මේ රැලෙක්ස් රණසිංහය. එනම් ටෝනි රණසිංහගේ අයියාය. ඔහු ඉතා දක්ෂ කැමරා ශිල්පියෙකි.
“අපි හිටිය පරණ ගෙයි විශාල කොටසක් මේ පාරට කැඩිලා ගියා. දරුවො ඉතින් ආපහු සැරයක් ගේ හදන්න සිද්ධ වුණා. අපිට තියෙන්නෙ සීමිත ඉඩකඩක්. ඒක නිසා තට්ටු දෙකට හදන්නයි ඉන්නෙ” ඇය එදා කීවාය.
“මම කිසිම රඟපෑමකදී මේකප් දාන්න දෙන්නෙ නෑ. මට මේකප් දැම්මම එම්බාම් කරල වගේ. මම රඟපාන්නෙ මගෙ වයසට හරියන චරිත. ඉතින් අමුතුවෙන් වෙස් ගැන්නුවම හරිම අස්වාභාවිකයි” ඇය තවත් වරෙක කීවාය. දෙනවක හාමිනේ චිත්රපට හෝ නාට්ය නැරැඹුවේ කලාතුරකිනි.
“සමහර වෙලාවට මම රඟපෑ චිත්රපටයක්වත් බලන්න මට වෙලාවක් ලැබෙන්නෙ නෑ. වෙන එකක් තියා පත්තරයක්වත් බලන්න වෙලාවක් නෑ. මේ නිසා විවේකයෙදී පොත්පත් කියවනව කියල කියන්න මට බෑ. හැබැයි මට පොත් පත් කියවන්න ලොකු ආසාවක් තියෙනවා.
එකල ඇගේ නිවස අලුතින් හදාගෙන යන නිසා එහි පිළිවෙළක් තිබුණේ නැත. සිමෙන්ති කොට්ට, බ්ලොක් ගල් ගොඩවල්, වැලි ආදිය තැනින් තැන දමා තිබිණ. ඇය වරින්වර වැඩ කරන පිරිසට තේ හදා දුන්නාය. උදව් උපකාර කළාය.
“මම පුංචි කාලෙ බයිස්කෝප් බලලම නෑ. අපිව ගෙදරින් බයිස්කෝප් බලන්න යැව්වෙ නෑ. අපේ මම්මල බයිස්කෝප් විතරක් නෙමෙයි ඒවට සම්බන්ධ අය ගැනත් අමුතු විදියටයි හිතුවේ.
“මම දවසක් පප්පට කරදර කෙරුව බයිස්කෝප් බලන්න. පප්පා කීවා පස්සෙන්දා අපේ ගෙදර බයිස්කෝප් පෙන්නනව කියලා. මම යාළුවෝ හැමෝටම කිව්වා. හරියටම කිව්ව දවසෙ හැන්දෑවෙ කොළඹින් මැජික් කාරයෙක් මොනවද ආම්පන්න වගයක් පටවගෙන ගොන් කරත්තෙන් ආවා චිත්රපටය පෙන්නුවෙ අපේ ගෙදර බිත්තියෙ. සද්ද මොකුත් නෑ. ඒ චිත්රපටයෙ සුද්දො ගහ ගත්තා. වෙඩි තියා ගත්තා. ලේ පෙරි පෙරි තුවාල කර ගත්තා.”
“එදා පප්ප ඇහුවා චිත්රපටය හොඳද කියලා. මට නම් ගහගන්න ඒව දැකල බයිස්කෝප් එපා වුණා. මට එතකොට අවුරුදු 14ක් විතර ඇති” ඇය තවත් දිනෙක මා සමඟ කීවාය.
දෙනවක හාමිනේ උපන්නේ 1906 පෙබරවාරි 20දා ගම්පහ ඉඹුල්ගොඩදීය. අප අතරින් වෙන්වූයේ 2002 දෙසැම්බර් 9 වැනිදාය. එවිට ඇයගේ වයස අවුරුදු 96කි.
“අපි නැති බැරි මිනිස්සු නෙමෙයි. රස්සාවට කළේ ගුරුකම. අපිව බලන්න ගෝලයෝ ගෙදරට එන්නෙ එක පැත්තක කෙහෙල් කැනක් අනෙක් පැත්තෙන් කැවුම්, අතිරහ අරගෙන.
මම රඟපාන්න පටන් ගත්තෙ අවුරුදු 55දි. මම ජී.ඩී.එල්. පෙරේරාගේ නාට්යවල රඟපාන කොට මම කියනවා අනේ වඳින්නම් මගේ නම නම් පත්තරේ දාන්න එපැයි කියල. මට හරි ලැජ්ජාවක් තිබුණ නිළියක් හැටියට නම පත්තරේ යනවට...”
“දැන් මම චිත්රපටවල රඟපාන්න පටන් අරගෙන අවුරුදු 13ක් වෙනවා. (මේ බව ඇය මට පැවැසුයේ 1979 වසරේදීය) ඒ කාලෙ රඟපෑම් ගැන අගයක් නොතිබුණු නිසා මට සැළකිලි ලැබුණෙ නෑ. දවසක් රුක්මණි දේවිත් ඇවිත් මට කිව්වා” ඔයා ඔයාගෙ අගේ තාම තේරුම් අරගෙන නෑ කියල.”
“මම ‘සාමා’ චිත්රපටයේ රඟපානව දැකල මම හරියට සතුටු වුණා. අනේ මම කොයිතරම් හොඳට රඟපානවද කියල හිතුණා. මගේ නම තිරයෙ වැටෙනකොට මට සතුට වැඩිකමට ඇඬුණා. දැන්නම් මේව මතක් වෙන කොටත් හිනාය.”
බොහෝ විටෙක එකල මම මරදානේ ටවර් රඟහල පැත්තට යන විට සිමෙන්ති පඩිපෙළ නැග දෙනවක ඇන්ටිගේ ගෙදරට යෑමට අමතක නොකරමි. ඇය ගෙදර සිටියොත් බොහෝ දෑ කතා කළ හැකිය. ඇය සමඟ පිළිසඳරේ යෙදීම සතුටකි. ඇගේ මුනුබුරන් සිනමාවට සම්බන්ධ බව ඇය කීවේ මහත් ආඩම්බරයෙනි.
පාලිත සෙනරත් යාපා දෑස නිසා, ෙකාළඹ සන්නිය ඇතුළු චිත්රපටවල රඟපෑ අතර පසුව ජාතික රූපවාහිනියේ ක්රීඩා අංශයේ අධ්යක්ෂ ලෙස පත්විය. ඔහු පසුගියදා අප අතරින් සමුගත්තේය. උදය “දඬු මොනරය” චිත්රපටයේ රඟපෑවේය.
මුනුබුරන්ට දෙනවක ඇන්ටි කොතරම් ආදරය කළාද යත් රූපගත කිරීම් සඳහා ගිය ගමනක දී වූ සිදුවීමක් ඇය එකල මා සමඟ කීවේ සිනහවෙමිනි.
“අපි අනුරාධපුරේ ෂූටින් ගියා (චිත්රපටයේ නම මට දැන් මතක නැත) එහෙදී පුංචි ලේන් පැටියෙක් වැටිල ඉඳල අහුවුණා. මගෙ මුණුබුරෝ හරි ආසයි ලේන් පැටවුන්ට. මම ඔය ලේන් පැටියව කාඩ්බෝඩ් පෙට්ටියක දාලා දවස් කීපයක්ම කිරි පොව පොව තියාගත්තා කොළඹ ගෙනත් මුනුබුරාලට දෙන්න. ෂූටින් ඉවරවෙලා ගෙදර එන දවසෙත් උදේ ලේන් පැටියට කිරි පොවල සපත්තු පෙට්ටියේ දාගෙන ගෙදර ගෙනාවා.
ගෙදර ගෙනල්ල පෙට්ටිය ඇරල බැලුව විතරයි මෙන්න පෙට්ටිය ඇතුළෙ ඉඳල වී කුරුල්ලෙක් ඉගිලිලා ගියා. ලේන් පැටියා වී කුරුල්ලෙක් වෙලා. මට හරි කේන්තියි. කවුරු හරි ලේන් පැටියාව අයින් කරල මට හොරෙන් ඒකට වී කුරුල්ලෙක් දාල. හොයාගෙන යනකොට ෆ්රෙඩී සිල්ව තමයි ඒක කරල තියෙන්නෙ. වැඩේ කියන්නෙ පස්සෙන්ද මම ගේ ළඟ කඩේට යනකොට පත්තර කඩේ ළමයා අහනවා හරි වැඩේ නේද ඇන්ටි වුණේ. ඇන්ටි අනුරාධපුරෙන් ගෙනා ලේන් පැටියා වී කුරුල්ලෙක් වෙලාලු.”
“මට හරිම පුදුමයි”
මම ඇහුවා කොහොමද දන්නෙ කියල. පත්තර ළමය කියාපි ඔය පත්තරේ දාල තියෙන්නෙ.”
“ලේන් පැටිය අයින් කරල වී කුරුල්ලා දැම්ම මදිවට ඒක පත්තරේටත් දීලා. ෆ්රෙඩීගෙ වැඩ ඔය වගේ තමයි” කියමින් ඇය මහ හඬින් සිනා සුණාය.
“අනෙක් එක්කෙනා තමයි ටෝනි. චිත්රපටය ‘පෙති ගෝමර’ උදෙන්ම ටෝනි මට කතා කළා. අපේ ගෙදරට දැන් ෂූටින්වලට එක්ක යන්න කට්ටිය ඇවිල්ලා ඉන්නෙ ඔයා ලෑස්ති ද?”
“එනව කිව්වෙ දවාලටනෙ” මම කිව්වා
“ටිකක් වෙලාසන යනව, කියල මට කියන්න කිව්වා” ටෝනි එහෙම කිව්වම මම ඉක්මනට ඇඳගෙන ඇඳුම් බෑග් එකත් ලෑස්ති කරගෙන ඉන්නවා. පැය ගාණක් ගත වුණා. ඒත් කට්ටිය නෑ. මට හොඳටම කේන්තියි. මම ඇඳුම් ගලවල දැම්මා. ඔන්න එතකොටම කට්ටිය වෑන් එකෙන් ආවා. ටෝනි දෙන ලණු ඔය වගේ තමයි”
එකල දෙනවක ආන්ටි මුණ ගැසුණ විට කියන කතා ඕවාය. අද දෙනවක හාමිනේ මතකයක් පමණකි. ඇයට ලණු දුන් ටෝනි හා ෆ්රෙඩී ද අප අතර නැත. එහෙත් ඔවුන්ගේ මතක තවමත් සොඳුරුය.
විශිෂ්ඨ රංගනවේදීනීයගේ 120 වැනි ජන්ම දිනය අදයි .
කලා ලෝකයේ ආදරණීය මතකයන් තැබූ
ඔබ තුමියට නිවන් සුව ලැබේවා ... . !!
රොඩ්නි විදානපතිරණ මහතා විසින් " ලංකාදීප " පුවත්පතට ලියු ලිපියකී
උපුටා ගැනිම
සිනමා රූ සේයා
1 month ago | [YT] | 0
View 0 replies
All Culture 1000d
👽 අපිව හමුනොවී ඉන්න තරම් පිටසක්වල ජීවීන් බුද්ධිමත්ද?
විශ්වයේ අපි තනිවෙලාද? එහෙමත් නැත්නම් පිටසක්වල ජීවීන් අපිට වඩා බොහෝ ඉදිරියෙන් ඉන්නවද? 🌌
විද්යා ප්රබන්ධ ලෝකයේ දැවැන්තයෙකු වූ ආතර් සී. ක්ලාක් (Arthur C. Clarke) මේ ගැන අපූරු මෙන්ම මදක් උපහාසාත්මක අදහසක් ඉදිරිපත් කළා. ඔහු පැවසුවේ මෙවැන්නක්:
"විශ්වය බුද්ධිමත් ජීවීන්ගෙන් පිරිලා ඇති බව මට විශ්වාසයි. ඒත් ඔවුන් මෙහි නොඑන්න තරම් බුද්ධිමත් වෙලා තියෙනවා."
🔍 ඇයි ක්ලාක් මෙහෙම කිව්වේ?
බොහෝ දෙනෙක් විශ්වය නිහඬ ඇයි කියලා (The Great Silence) ප්රශ්න කරනකොට, ක්ලාක් දැක්කේ වෙනස්ම පැත්තක්. ඔහුගේ අදහසට අනුව:
• තාක්ෂණය vs ප්රඥාව: මිනිසා සතුව දියුණු තාක්ෂණය තිබුණත්, එය නිසි ලෙස හැසිරවීමට තරම් "ප්රඥාවක්" තවමත් අපිට නැති බව පිටසක්වල ජීවීන් දකිනවා ඇති.
• ආක්රමණශීලී බව: යුද්ධ, පරිසර විනාශය සහ අභ්යන්තර ගැටලු දිහා බලද්දී, වෙනත් දියුණු ශිෂ්ටාචාරයක් අපව "අනතුරුදායක" පිරිසක් ලෙස හංවඩු ගසා තිබෙන්නට පුළුවන්.
• නිරීක්ෂණ මට්ටම: සමහරවිට ඔවුන් අපව හුදෙක් සත්වෝද්යානයක සිටින සතුන් පිරිසක් වගේ දුර සිට නිරීක්ෂණය කරනවා මිස, අප හා සම්බන්ධ වීමෙන් පලක් නැතැයි සිතනවා විය හැකියි (Zoo Hypothesis).
අපි අභ්යවකාශයේ ජීවය සොයන අතරතුර, අපේම පෘථිවිය තුළ සාමකාමී සහ බුද්ධිමත් පිරිසක් බවට පත්වෙන්න කාලය හරි නේද?
📚 මූලාශ්ර (Sources):
• 2001: A Space Odyssey කෘතියේ සහ තිරපිටපතේ සම-කර්තෘ ලෙස ක්ලාක්ගේ දර්ශනය.
• Arthur C. Clarke: The Authorized Biography - Neil McAleer.
• The Fermi Paradox සහ පිටසක්වල ශිෂ්ටාචාර පිළිබඳ ක්ලාක් කළ විවිධ සම්මුඛ සාකච්ඡා.
👉 තවත් මෙවැනිම තොරතුරු දැනගන්න දැන්ම Facebook Page එක follow කරන්න,Like කරන්න,යාලුවන්ටත් දැනගන්න Share කරන්න
#ArthurCClarke #Space #Aliens #ScienceFiction #Philosophy #Universe #SriLanka #SinhalaQuotes #Astrobiology
1 month ago | [YT] | 0
View 0 replies
All Culture 1000d
සෞරග්රහ මණ්ඩලයෙන් ඔබ්බට ඇති ග්රහලෝකවල ජලය පවතින බව සොයා ගැනීම ඇතුළු ක්ෂේත්ර ගණනාවකට සුවිශේෂී දායකත්වයක් ලබා දුන් ප්රකට තාරකා විද්යාඥයෙකු වන කාල් ග්රිල්මෙයාර් (Carl Grillmair), කැලිෆෝනියාවේ ලානෝ හි පිහිටි ඔහුගේ නිවසින් පිටතදී වෙ*ඩි තබා ඝා#තනය කර ඇත. මා*රාන්තික අවි ප්රහාරයක් පිළිබඳව වාර්තා වීමත් සමඟ බලධාරීන් එම ස්ථානයට පැමිණ ඇති අතර, එහිදී වෙඩි වැදී සිය නිවසේ ඉස්තෝප්පුවේ වැටී සිටි විද්යාඥයා සොයාගෙන තිබේ. කෙසේ වෙතත්, වෛද්ය නිලධාරීන් පැමිණෙන විටත් ඔහු මි*යගොස් සිටි බව වාර්තා වේ.
මෙම ඝා#තනය සම්බන්ධයෙන් මේ වන විට 29 හැවිරිදි සැකකරුවෙකු අත්අඩංගුවට ගෙන ඇති අතර, අසල සිදුවූ රථවාහන කොල්ලකෑමකට ද ඔහු සම්බන්ධ බවට විමර්ශකයින් අනාවරණය කරගෙන ඇත. ඒ අනුව සැකකරුට එරෙහිව මනුෂ්ය ඝා#තනය, රථවාහන කොල්ලකෑම සහ නිවාස බිඳීම යන චෝදනා යටතේ නඩු පවරා තිබේ. ඝාතනයට හේතුව හෝ සැකකරු සහ ග්රිල්මෙයාර් මහතා අතර කිසියම් සම්බන්ධයක් තිබුණේද යන්න පිළිබඳව මෙතෙක් නිශ්චිත තොරතුරු අනාවරණය වී නොමැති අතර පරීක්ෂණ තවදුරටත් ක්රියාත්මකය.
බාහිර ග්රහලෝක (Exoplanets) සහ මන්දාකිණි ව්යුහයන් පිළිබඳ පර්යේෂණ ක්ෂේත්රයේ ප්රමුඛයෙකු ලෙස සැලකෙන කාල් ග්රිල්මෙයාර්ගේ අභාවය විද්යා ලෝකයට විශාල පාඩුවක් බව ඔහුගේ සගයන් පවසති. සෞරග්රහ මණ්ඩලයෙන් පිටත පිහිටි ග්රහලෝක පද්ධතීන් පිළිබඳ මානව දැනුම පුළුල් කිරීම සඳහා ඔහු ඉටුකළ සේවය විද්යා ප්රජාවගේ ඉහළ ඇගයීමට ලක්ව ඇත.
Source:Los Angeles Times
1 month ago | [YT] | 0
View 0 replies
All Culture 1000d
ජාත්යන්තර අභ්යවකාශ මධ්යස්ථානය (ISS) ආශ්රිතව සිදුකළ අතිශය සුවිශේෂී පරීක්ෂණයකදී, පෘථිවියේ වැඩෙන 'spreading earthmoss' (Physcomitrium patens) නම් පාසි විශේෂයක බීජාණු දින 283 ක් පුරා විවෘත අභ්යවකාශයේ පවතින දරුණු තත්ත්වයන්ට සාර්ථකව මුහුණ දීමට සමත් වී ඇත. සම්පූර්ණ රික්තකය, දැඩි පාරජම්බුල කිරණ සහ අතිශය විචල්ය උෂ්ණත්වයන් හමුවේ දස මාසයකට ආසන්න කාලයක් පැවති මෙම කුඩා ජීවීන්ගෙන් සියයට 80 කට වඩා වැඩි ප්රමාණයක් නැවත පෘථිවියට රැගෙන එන විටත් ජීවී තත්ත්වයෙන් පසුවීම විද්යාඥයන්ගේ මවිතයට හේතු වී තිබේ.
හොක්කයිඩෝ විශ්වවිද්යාලයේ ටොමොමිචි ෆුජිටාගේ මෙහෙයවීමෙන් සිදුකළ මෙම අධ්යයනයට අනුව, වසර මිලියන 400 ක් පැරණි මෙම ශාක සතු සරල ජීව විද්යාත්මක ව්යුහය මෙම අසාමාන්ය ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවට ප්රධාන හේතුව වී ඇත. පරීක්ෂණාගාර දත්තවලට අනුව, අභ්යවකාශයේ සිට පැමිණි බීජාණුවලින් සියයට 90 ක් පමණ සාර්ථකව ප්රරෝහණය වූ අතර, ගණිතමය ආකෘති මගින් පුරෝකථනය කර ඇත්තේ මෙම බීජාණුවලට දින 5,600 ක් දක්වා අභ්යවකාශයේ නොනැසී පැවතිය හැකි බවයි. ජීවයේ සීමාවන් පිළිබඳ අපගේ අවබෝධය අලුත් කරන මෙම සොයා ගැනීම, අනාගතයේදී වෙනත් ග්රහලෝක මත තිරසාර කෘෂිකර්මාන්තයක් බිහි කිරීම සඳහා ඉතා වැදගත් පදනමක් සපයයි.
source: Maeng, C., Hiwatashi, Y., Nakamura, K., Matsuda, O., Mita, H., Tomita-Yokotani, K., Yokobori, S., Yamagishi, A., Kume, A., & Fujita, T. (2025). Extreme environmental tolerance and space survivability of the moss, Physcomitrium patens. iScience.
1 month ago | [YT] | 0
View 0 replies
All Culture 1000d
නැන්දේ මාමේ අයියේ අක්කේ මම සනීප වෙලා අද තමයි ගෙදර ආවේ මට ඉක්මන් සුවය ප්රර්තනා කරපු හැමෝටම ගොඩාක් ස්තුතියි.❤️ආදරෙයි ❤️
1 month ago | [YT] | 0
View 0 replies
All Culture 1000d
අකාලයේ අපිට අහිමි වූ තවත් සුන්දර අතිදක්ශ නළුවෙක් 🥰😍🙏
සරත් චන්ද්රසිරි මහත්මා 🙏😪
1 month ago | [YT] | 0
View 0 replies
All Culture 1000d
අමතක වූ සෙනෙහස: කුණු බක්කියක සිට ජීවිතයේ වෙරළට
නගරයේ කෙළවරක පිහිටි ඒ පටු මාවත සැමවිටම අඳුරුය. මිනිසුන් තමන්ට අනවශ්ය දෑ බැහැර කරන ස්ථානය එයයි. කුණු වී ගිය ආහාර, කැඩී බිඳී ගිය ගෘහ භාණ්ඩ සහ ඉවතලන ප්ලාස්ටික් බෝතල් අතරින් එදින අමුතුම ආකාරයේ "අපද්රව්යයක්" දක්නට ලැබුණි. ඒ, පැත්තක් තෙමී වැගිරුණු පැරණි කාඩ්බෝඩ් පෙට්ටියක් ඇතුළත ගුලි වී සිටි අළු පැහැති වයසක බළලෙකි.
උගේ නම 'සෙවණ' යැයි අපි සිතමු. සෙවණට දැන් වයස අවුරුදු දහයකට වඩා වැඩිය. උගේ ශරීරයේ ලොම් තැනින් තැන හැලී ගොස්ය. වඩාත්ම සංවේදී දසුන වූයේ උගේ දෑසයි. වරෙක දිලිසෙන නිල් පැහැයෙන් යුක්ත වූ ඒ දෑස්, අද වන විට සුද වැනි පටලයකින් වැසී ගොස් අන්ධභාවයට ආසන්න වී තිබුණි. සෙවණට ලෝකය පෙනුණේ නැත. ඌට දැනුණේ අවට ඇති දුර්ගන්ධය සහ තමන්ව තෙත් කරන වැහි බින්දු පමණි.
සෙවණ මේ පෙට්ටියට ආවේ කෙසේද? මීට වසර කිහිපයකට පෙර සෙවණ යනු එක්තරා පවුලක ආදරණීය සාමාජිකයෙකි. කුඩා දරුවන් උගේ වලිගයෙන් අදිමින් සෙල්ලම් කරන විට, සෙවණ ඉතා ඉවසීමෙන් යුතුව ඔවුන්ට ආදරය කළේය. සීතල රාත්රීන්වලදී ඌ නිදාගත්තේ උණුසුම් සෝෆාවන් මතය. නමුත් කාලය රුදුරුය. සෙවණ වයසට යද්දී, උගේ ඇස් පෙනීම දුර්වල වෙද්දී, ඌට වැසිකිළි යාම පාලනය කරගත නොහැකි වූ විට, ඒ ආදරණීය නිවසේ මිනිසුන්ට ඌ "කරදරයක්" විය. "ඕකව කොහේ හරි දාලා එන්න," යනුවෙන් නිවෙස් හිමියා පැවසූ වදන් සෙවණට තේරුණේ නැතත්, තමන්ව පෙට්ටියක දමා නන්නාඳුනන තැනකට ගෙන යන බව ඌට වැටහුණි.
දින දෙකක් තිස්සේ සෙවණ ඒ පෙට්ටිය ඇතුළත කුසගින්නේ සිටියේය. ඌට ඇසුණේ වේගයෙන් යන වාහනවල ශබ්දය සහ මිනිසුන්ගේ පියවර හඬවල් පමණි. කිසිවෙකුත් ඒ පෙට්ටිය දෙස බැලුවේ නැත. ඌ මියයන්නට සැරසෙමින් සිටියේය. උගේ හුස්ම ගැනීම වේගවත් විය. හදවතේ ගැස්ම දුර්වල විය. හරියටම ඒ මොහොතේ, සත්ත්ව සුබසාධන කණ්ඩායමක තරුණයෙකුගේ නෙත ගැටුණේ මේ අසරණ සතා දෙසයි.
ඔහු සෙවණව ඔසවා ගන්නා විට, ඒ අසරණ සතාට කෑගැසීමට පවා පණ තිබුණේ නැත. ඌ උගේ කුඩා හිස ඒ තරුණයාගේ අතේ තබා ගත්තේ "මාව බේරාගන්න" යැයි නිහඬව පවසන්නාක් මෙනි. වහාම සෙවණව සත්ත්ව රෝහලක් වෙත රැගෙන යන ලදී.
දෙවන සහ තෙවන රූපරාමුවලින් පෙනෙන්නේ සෙවණගේ ජීවිතය වෙනස් වූ ආකාරයයි. රිදී පැහැති ලෝහ මේසයක් මත වැතිර සිටින සෙවණගේ කුඩා අතකට සේලයින් නළයක් සම්බන්ධ කර තිබුණි. උගේ සිරුරේ තිබූ විජලනය මගහරවා ගැනීමටත්, අඩපණ වූ අවයවවලට පණ දීමටත් වෛද්යවරුන් දැඩි වෙහෙසක් ගත්හ. සෙවණ සිටියේ ගැඹුරු නින්දකය. ඌට දැන් බියක් නැත. ඌට දැනෙන්නේ තමන් වටා සිටින පිරිස තමන්ට හානි නොකරන බවයි.
පසුව, ඌව උණුසුම් ඇතිරිල්ලකින් වසා තැබීය. ඒ ඇතිරිල්ල උගේ අතීතයේ තිබූ උණුසුම් මතකයන් අවදි කරන්නට ඇත. සෙවණගේ දෑස්වල තිබූ ඒ සුදු පැහැති පටලය ඉවත් කිරීමට සැත්කමක් අවශ්ය බව වෛද්යවරුන් පැවසීය. සති කිහිපයක් පුරා කරන ලද කැපවීමෙන් පසු, සෙවණ නැවතත් ලෝකය දකින්නට පටන් ගත්තේය. ඌ දුටු පළමු රූපය වූයේ තමන්ව කුණු බක්කියෙන් බේරාගත් ඒ තරුණයාගේ සිනහමුසු මුහුණයි.
සෙවණගේ මේ කතාව සැබවින්ම අපට ලබාදෙන පණිවිඩය ඉතා ගැඹුරුය. සතුන් යනු අපගේ පහසුව සඳහා පාවිච්චි කර, අපහසු වූ විට විසි කර දැමිය යුතු බඩු භාණ්ඩ නොවේ. ඔවුන්ටත් අපට මෙන්ම වේදනාව දැනේ. ඔවුන්ටත් අයිතියක් ඇත, ගෞරවයෙන් යුතුව වයසට යාමට සහ මියයාමට. සෙවණ අද සුවපහසු නිවසක ජීවත් වේ. ඌ දැන් කුණු කූඩය අසල සිටි අසරණයා නොවේ. ඌ ජීවිතය ජයගත් සත්වයෙකි.
අප අවට සිටින මෙවැනි අසරණ සතුන් දෙස වෛරයෙන් නොව, කරුණාවෙන් බලන්නට අප පුරුදු විය යුතුය. මන්ද, ඔබ ලබාදෙන කුඩා ආදරයක් තවත් ජීවිතයකට නව උදාවක් ගෙන දිය හැකි බැවිනි. සෙවණගේ දෑස්වල අද තිබෙන්නේ බිය නොව, කෘතගුණ පූර්වක බවයි.
#CatRescue #AnimalWelfare #Compassion #Humanity #RescueStory #Srilanka #AnimalRights #LoveAllBeings #NewBeginnings #VetCare #SinhalaLiterature #Hope #බළල්කතාව #මනුෂ්යත්වය #සත්ත්වකරුණාව
1 month ago | [YT] | 0
View 0 replies
All Culture 1000d
නැන්දේ මාමේ අයියේ අක්කේ මගේ යාලුවනේ ඔයාලා සැමට සුබ දවසක්...🙏🙏🙏🙏
1 month ago | [YT] | 0
View 0 replies
Load more