New knowledge campus

भारताची तिसरी अरिहंत-वर्ग (Arihant-class) न्यूक्लिअर-पॉवर्ड बॅलिस्टिक मिसाइल सबमरीन (nuclear-powered ballistic missile submarine) कोणती आहे? / Which is India's third Arihant-class nuclear-powered ballistic missile submarine?

6 days ago | [YT] | 1

New knowledge campus

🩸 **Respiratory Pigments – Quick Revision**

🔴 **Haemoglobin (Fe, Red)** – Annelida, Vertebrata
👉 Example: Earthworm, Humans

🔵 **Haemocyanin (Cu, Blue)** – Mollusca, Arthropoda
👉 Example: Octopus, Crab

🟣 **Haemerythrin (Fe, Violet/Pink)** – Some Annelida

🟢 **Chlorocruorin (Fe, Green)** – Some Annelida

⚠️ No pigment → Porifera, Cnidaria

📌 Trick: **Fe = Red | Cu = Blue**

6 days ago | [YT] | 0

New knowledge campus

In India, the largest contribution to GDP comes from the:
भारतामध्ये GDP मध्ये सर्वाधिक योगदान कोणत्या क्षेत्राचे आहे?

1 week ago | [YT] | 2

New knowledge campus

खालीलपैकी कोणत्या देशाची समुद्री सीमा बॅब‑एल‑मांडब स्ट्रेटशी थेट संलग्न नाही?

2 weeks ago | [YT] | 2

New knowledge campus

Which of the following countries border the Strait of Hormuz?
खालीलपैकी कोणते देश Strait of Hormuz ला लागून आहेत?

1.Iran
2. Oman
3.Saudi Arabia
4.United Arab Emirates

2 weeks ago | [YT] | 3

New knowledge campus

इंदिरा पॉइंट (Indira Point) खालीलपैकी कुठे स्थित आहे?
The Indira Point is located in which of the following?

2 weeks ago | [YT] | 3

New knowledge campus

Which of the following is an example of direct tax?
खालीलपैकी थेट कर (Direct Tax) कोणता आहे?

2 weeks ago | [YT] | 2

New knowledge campus

खालीलपैकी LPG मध्ये गळती ओळखण्यासाठी कोणता पदार्थ मिसळला जातो?Which of the following is added to LPG to detect leakage?

A. मेथनॉल Methanol
B. इथॅनेथिऑल Ethanethiol / (Ethyl mercaptan)
C. अमोनिया Ammonia

2 weeks ago | [YT] | 3

New knowledge campus

नागोया प्रोटोकॉल संदर्भात खालील विधानांचा विचार करा: With reference to the Nagoya Protocol, consider the following statements:

A.तो जनुकीय संसाधनांमधून मिळणाऱ्या लाभांच्या न्याय्य वाटपाशी संबंधित आहे. It deals with fair and equitable sharing of benefits arising from genetic resources

B. हा CBD अंतर्गत कायदेशीर बंधनकारक करार आहे. It is a legally binding agreement under the Convention on Biological Diversity.

C.तो मुख्यतः हवामान बदल कमी करण्यावर केंद्रित आहे. It primarily focuses on climate change mitigation


Which of the statements given above is/are correct?

2 weeks ago | [YT] | 1

New knowledge campus

नागोया प्रोटोकॉल हा जैवविविधतेवरील कराराचा (Convention on Biological Diversity – CBD) पूरक करार असून त्याचा मुख्य उद्देश म्हणजे जनुकीय संसाधनांचा वापर करून मिळणाऱ्या लाभांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करणे हा आहे. भारताने हा प्रोटोकॉल 2012 मध्ये मान्य केला असून त्याची अंमलबजावणी जैवविविधता अधिनियम, 2002 अंतर्गत केली जाते. यासाठी राष्ट्रीय जैवविविधता प्राधिकरण (NBA) हे प्रमुख संस्थान आहे.

भारताने 27 फेब्रुवारी 2026 रोजी आपला पहिला राष्ट्रीय अहवाल (National Report – NR1) सादर केला. हा अहवाल पर्यावरण, वन व हवामान बदल मंत्रालय (MoEFCC) आणि राष्ट्रीय जैवविविधता प्राधिकरण (NBA) यांच्या संयुक्त प्रयत्नातून तयार करण्यात आला. या अहवालात Access and Benefit Sharing (ABS) करारांची नोंद, People’s Biodiversity Registers (PBRs) मजबूत करण्याचे प्रयत्न, पारंपरिक ज्ञानधारकांचा सहभाग व लाभवाटप, तसेच राज्य जैवविविधता मंडळांचे क्षमता-विकास यांचा समावेश आहे.

या अहवालाचे महत्त्व असे की, तो भारताच्या बांधिलकीला बळकटी देतो आणि CBD चे तीन स्तंभ अधोरेखित करतो – जैवविविधतेचे संरक्षण, शाश्वत वापर आणि न्याय्य लाभवाटप. यामुळे जैवचोरी (Biopiracy) रोखणे आणि स्थानिक समुदायांचे हक्क सुरक्षित करणे शक्य होते. UPSC च्या दृष्टीने हा विषय महत्त्वाचा आहे कारण Prelims मध्ये नागोया प्रोटोकॉल, CBD, NBA यावर थेट प्रश्न विचारले जाऊ शकतात, तर Mains (GS-3) मध्ये पर्यावरणीय प्रशासन, जैवविविधता संवर्धन आणि आंतरराष्ट्रीय करार यावर लेखन करता येईल.

लक्षात ठेवण्यासारखे वाक्य म्हणजे – “नागोया प्रोटोकॉल जैवविविधतेच्या वापरात न्याय्यतेला मूर्त रूप देतो.”

2 weeks ago | [YT] | 2