swami seva Yuva's mom

RSS

Shri swmi samarth, welcome to my channel.

pls like, comment and share

View channel on YouTube

Switch Invidious Instance

Shorts

Posts

swami seva Yuva's mom

💐🌹घोरकष्टोद्धरण स्तोत्र🌹💐
प. प. वासुदेवानंद सरस्वती टेंबे स्वामींनी अनेक श्री दत्तस्तोत्रे रचलेली आहेत. ती सर्वच श्रेष्ठ आहेत यात शंका नाही; मात्र त्यातील मुकुटमणी शोभावा असे प. प. स्वामींचे स्तोत्र म्हणजे घोरकष्टोद्धरण स्तोत्र आहे. केवळ सहा श्लोकांचे हे संस्कृत स्तोत्र प्रभावी असून तत्काळ फळ देणारे आहे. भारतातील सर्व श्री दत्तस्थानांमध्ये ते नियमित म्हटले जाते. हे स्तोत्र बारा ओळींचे आहे. केवळ तीन मिनिटात ते म्हणता येते. या स्तोत्राची पार्श्वभूमी बघायला हवी. प. प. स्वामींचा एकविसावा चातुर्मास श्रीक्षेत्र कुरवपूर येथे असताना कोल्हापूरचे शेषो कारदगेकर हे स्वामींचे भक्त सहकुटुंब प. प. स्वामींच्या दर्शनाला कुरवपूर येथे आले. त्यांच्याजवळ संतती आणि संपत्तीचा अभाव होता. मात्र करुणेने ओथंबलेला भावनेचा ओलावा होता. त्यांनी करुण स्वरात स्वामींना आपली व्यथा सांगितली तेव्हा स्वामी महाराजांनी त्यांच्या पत्नीच्या ओटीत श्रीफळ आणि धान्य दिले आणि सर्व मनोकामना पूर्ण होण्याचा कृपाशीर्वाद दिला. त्याप्रमाणे पुढे त्यांना एक मुलगा व एक मुलगी अशी दोन अपत्ये झाली. त्यांचे सर्व कर्ज स्वामीकृपेने फिटले. कुटुंब आनंदित झाले. शेषो कारदगेकरांना वाटले की प. प. स्वामींनी जसे आपले दैन्य दूर केले तशी कृपा सर्व व्याधीग्रस्त, संकटग्रस्त, संपत्तीहीन लोकांवर झाली पाहिजे. म्हणून त्यांनी प. प. स्वामींना प्रार्थना केली की आपल्या कृपेने माझ्या इच्छा पूर्ण झाल्या. आपल्या भोवती लाखो लोक आहेत ज्यांना संकटातून मुक्त होण्याचा मार्ग सापडत नाही. त्यांच्या पीडेचे निवारण होईल असे श्रीपाद श्रीवल्लभांचे स्तोत्र आपण लिहून द्याल का? प. प. टेंबे स्वामी फणसाच्या गऱ्यासारखे गोड, रसाळ, कोमल अंतःकरणाचे होते. स्वामींनी त्यांची विनंती मान्य केली आणि लगेच घोरकष्टोद्धरण स्तोत्राची रचना केली आणि सांगितले की या स्तोत्रात प्रचंड शक्ती आणि सामर्थ्य असून सद्गुरू आज्ञेने जे पठण करतील त्यांना तत्काळ इच्छित लाभ प्राप्त होऊन श्रेष्ठ अशी अद्वैत भक्ती देखील मिळेल.
समाजाला दिलेले हे स्वामींचे परमोच्च वरदान आहे. हे स्तोत्र मंत्रप्रधान असून प्रत्येक श्लोक स्वतंत्र मंत्र आहे. प्रथम मंत्र असा :
"श्रीपाद श्रीवल्लभ त्वं सदैव ।
श्री दत्तास्मानपाहि देवाधिदेव ।
भावग्राह्य क्लेश हारिन्सुकीर्ते ।
घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते ॥"
घोर हा शब्द माणसाच्या बोलण्यात संकटात असताना येतो. घोर अरण्य, घोर अंध:कार, जिवाला घोर लागणे, घोर विपत्ती. जेव्हा महाभयंकर परिस्थिती ओढवते तेव्हा दोन हात आपोआपच परमेश्वराला जोडले जातात. स्वामी महाराज या स्तोत्रात 'घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्मनस्ते' अशी आवर्तने करतात. कधी कधी संकटातूनच आत्मोद्धाराचा मार्ग गवसतो. सर्व प्रकारची दुःखं, कष्ट यातून तू आम्हाला उद्धर, म्हणजे वर उचल, आम्ही तुला नमन करतो. ज्यांच्या पायापाशी श्री म्हणजे लक्ष्मी बसलेली असते ते श्रीपाद श्रीवल्लभ देवाधिदेव आहेत. इथे भावग्राह्य आणि क्लेशहारिन ही दोन विशेषणे स्वामी महाराज लावतात. श्री दत्तप्रभू स्मरण करताच हजर होणारे आणि भक्तांचा भाव ग्रहण करणारे आहेत. क्लेश अनेक प्रकारचे असतात. मृत्यूचे भय, राग, द्वेष, मत्सराचे दुःख असते. भयाचे हरण करून मला निर्भय कर. दत्तप्रभू सुकीर्त आहेत म्हणजे वेळोवेळी भक्तांचे रक्षण करतात अशी त्यांची कीर्ती आहे. त्यांना माझा नमस्कार असो.
"त्वं नो माता त्वं पिता तो धिपस्त्वं ।
त्राता योगक्षेमकृत्सद्गुरूस्त्वं ।
त्वं सर्वस्वं नो प्रभोविश्वमूर्ते ।
घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते॥"
सद्गुरू आमचे मातापिता आहेत. या जन्मामधल्या लौकिक मातापित्यांपेक्षा सद्गुरू श्रेष्ठ आहेत. कारण ते जन्मोजन्मी हात धरून मोक्षापर्यंत पोचवणारे आहेत. रोजचा दिवस सामान्य माणसासाठी नवे प्रश्न घेऊन उभा असतो. त्यातून तारणारे अर्थात त्राता श्री दत्तप्रभू आहेत. योगक्षेम म्हणजे चरितार्थ आणि परमार्थातील योग या दोन्हीचे पालनकर्ते दत्तगुरू आहेत. सद्गुरू आमचे सर्वस्व आहे. त्यांना नमस्कार असो.
"पापं तापं व्याधिमाधिं च दैन्यं ।
भीतिं क्लेशं त्वं हरा शुत्वदन्यम् ।
त्रातारं नो वीक्ष ईषास्तजूर्ते ।
घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते॥"
पापे केली की विविध ताप निर्माण होतात. तापातून व्याधींचा उगम होतो. व्याधीतून आधि. त्यामुळे दैन्य वाट्याला येते. दैन्य भीती निर्माण करते. त्यातून आपोआप क्लेश उद् भवतात. क्लेश अनेक प्रकारचे असतात. मी पश्चात्तापयुक्त अंतःकरणाने प्रार्थना करतो तू हे सारे नष्ट कर. तूच आम्हाला विशेष दृष्टी देऊन पीडेचा अस्त कर. आम्ही तुला नमस्कार करतो.
"नान्यस्राता नापि दाता न भर्ता ।
त्वत्तो देव त्वं शरण्योकहर्ता ।
कुर्वात्रेयानुग्रहं पूर्णराते ।
घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते॥ "
काळाची सत्ता आमच्या जीवनावर, देहावर चालते; परंतु काळ सद्गुरूंच्या आज्ञेत असतो. म्हणून तू त्राता आहेस. तू मार्गदर्शनाचे दान देणारा दाता आणि पालनपोषण करणारा भर्ता आहेस. शरण जाणाऱ्यांचा तू अकहर्ता म्हणजे दुःख हरण करणारा आहेस. सद्गुरू पूर्णराते आहेत. पूर्णातून काढले तरी पूर्णच शिल्लक राहते. तसेच गुरू आहेत. ते अनुग्रह देऊन घोर संकटातून माझी सुटका करोत.
"धर्मे प्रीतिं सन्मतिं देवभक्तिम् ।
सत्संगाप्तिं देहि भक्तिंच मुक्तिं ।
भावासक्तिं चाखिलानन्दमूर्ते ।
घोरात्कष्टादुद्धरास्मान्नमस्ते ॥"
या श्लोकात प. प. टेंबे स्वामी म्हणतात, धर्माबद्दल प्रीती वाटू दे. माझी मती तुझ्या चरणी स्थिर राहू दे. देवभक्ती दे, सज्जनांची संगत दे. भुक्ती अर्थात इच्छा निर्माण होऊ देऊ नका. म्हणजे मुक्तीचे महाद्वार उघडेल. तुझ्यावर तेवढी आसक्ती असू दे. तू शुद्ध आनंदाची अखिलानंदमूर्ती आहेस. तू संकटांचे हरण कर.
"श्लोकपंचकमेतद्यो लोकमंगलवर्धनम् ।
प्रपठेन्नियतो भक्त्या स श्रीदत्तप्रियो भवेत् ॥" सर्व लोकांचे मंगल व्हावे, दुःखाचा नाश -सुखाचा लाभ, सद्बुद्धी, ईश्वरभक्ती यांचा लाभ जो या स्तोत्राचे पठण करेल त्यास होईल, अशी प. प. स्वामी ग्वाही देतात.
हे स्तोत्र प्रभावी असून त्याचा नित्य पाठ करावा. समूहाने सहस्र आवर्तने करावीत. कोरोना महामारीच्या काळात देशव्यापी संकट दूर व्हावे म्हणून याचे पाठ केले व प्रचिती घेतली. घरात अकस्मात संकट उभे झाले तर याची अकरा आवर्तने करावी आणि अनुभव घ्यावा. कलियुगात हा मंत्र मोक्षदायी आहे. प. प. स्वामी उपसंहारात म्हणतात, तुम्ही याचे पठण केले की घोर कष्ट दूर होतील आणि हे अघोर स्तोत्र म्हणजे मंगलमय, रक्षदायक आणि इष्टसिद्धी प्राप्त करून देणारे स्तोत्र ठरेल. 🙏🙏

1 day ago | [YT] | 2

View 0 replies

swami seva Yuva's mom

🌹 श्री स्वामी समर्थ 🌹
⚜️⚜️⚜️⚜️⚜️⚜️⚜️
!! विचार पुष्प !!
*सतत सत्कर्म करीत राहा पहा, तुमचे एक वाईट कर्म तुमच्या पूर्वीच्या अनेक चांगल्या कामावर पाणी फिरवते, ही कथा आहे महाभारतातील!!*
* कर्ण हा चारित्र्यवान,दानशूर होताच तितकाच तो प्रजेसाठी सतत जागृत होता.त्याच्या दारी आलेल्याला कधीही त्याने रिकाम्या हाताने पाठवलं नव्हतं. *प्रसंगी अगदी स्वतःची कवच कुंडले सुद्धा रूप बदलून आलेल्या इंद्राला देऊन टाकली होती.*
इतकं सगळं असताना शेवटच्या महायुद्धात कृष्णाने अर्जुना करवी कर्णाला पाठीमागून बाण मारायला लावून मारले.
हे अनेकांना न उलगडलेले कोडे...!
तेच कोडे रुक्मिणीला सुद्धा पडलेले...
युद्ध संपल्यावर कृष्ण जेव्हा घरी आला तेव्हा तिने त्याला विचारले *"कर्ण सर्व बाबतीत निर्दोष होता तरी तुम्ही त्याला का मारले..?"*
त्यावर कृष्णाने सांगितलं की,
"नक्कीच कर्ण दानशूर होता,
चारित्र्य संपन्न होता.
याचकाला कधीही त्याने विन्मुख पाठवले नाही.
अशी अनेक चांगली कामे (कर्म) त्याने केले.
मात्र जेव्हा अभिमन्यूने लहान वयातही कौरवांचा चक्रव्यूह भेदून आत प्रवेश केला होता तेव्हा खरेतर त्याने सर्वाना जणू पराभूत केलेच होते त्यामुळे तिथून बाहेर पडणे इतकेच बाकी होते.मात्र बाहेर पडण्याचा मार्ग त्याला सापडत नव्हता अन त्याचा फायदा घेऊन कौरवांनी त्याला मारले.त्यावेळी मरताना अभिमन्यूने त्याच्या जवळच उभ्या असलेल्या कर्णाला पाणी मागितले.कर्णाच्या पाठीमागेच जवळ एक खड्डा होता ज्यात स्वच्छ पाणी होते. *मात्र तिथले पाणी आणून अभिमन्यूला दिले तर दुर्योधनाला वाईट वाटेल, त्याला ते आवडणार नाही असं समजून कर्णाने पाणी दिले नाही.* आणि मग तहानेने व्याकुळ झालेल्या अभिमन्यूने तडफडत प्राण सोडला.
त्यामुळे कर्णाने आयुष्यभर केलेल्या सर्व चांगल्या कर्मावर पाणी फिरले.
त्यामुळे "कर्म परत येतेच" याप्रमाणे नंतरच्या महायुद्धात कर्णाच्या रथाचे चाक त्याच खड्यात अडकले जिथे पाणी साठले होते (जे कर्णाने अभिमन्यू ला पाजले नाही) त्यामुळे त्या खड्यातच रथाचे चाक अडकणे हे कर्म परत येणे आहे.
त्यामुळे त्याने चांगल्या केलेल्या कर्माचा एका वाईट कर्माने नाश झाला.
त्यामुळे त्याला मारावे लागले.
सातत्याने कर्मा रिटर्न्स हे नक्की आहे.
चांगले काम करत रहा.वाईट कधीच कुणाचे करू नका.
मग तुमच्या चांगल्या कर्माचे फळ
चांगलेच तुम्हाला मिळणार.
नाहीतर...
तुमचे जहाज खूप चांगले आहे,मजबूत पण आहे,सुंदर देखील आहे.मात्र त्यात तळाशी एक बारीक छिद्र असेल तर ते जहाज नक्कीच आज न उद्या बुडणार.
*एक वाईट काम तुमच्या सगळ्या चांगल्या कामावर बोळा फिरवते हे कायम लक्षात ठेवा.!!*
🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻🙏🏻

2 days ago | [YT] | 1

View 0 replies

swami seva Yuva's mom

*भगवान विष्णूच्या 'गोविंद' नावाचा महिमा.*
भगवान विष्णूला हजार नावे आहेत. या सर्व हजार नावांमध्ये स्वतःमध्येच परिपूर्णतेचा प्रभाव आहे. प्राचीन काळापासून, विविध ऋषीमुनी, संत, महात्मा आणि गृहस्थांनी अनेक वेळा नामजप केल्याचा परिणाम अनुभवला आहे. अनेक संत आणि महात्म्यांनी हे देखील अनुभवले आहे की, जर मंत्रांसोबत भगवान विष्णूच्या हजार नावांचा जप केला, तर नामजप केल्याने साधकाला तोच प्रभाव आणि सिद्धी मिळते, जी पद्धतशीरपणे मंत्रोच्चार केल्याने प्राप्त होते. म्हणूनच, महर्षींनी मंत्रसाधनेइतकेच नामजपाला महत्त्व दिले आहे.
भगवान विष्णूचे *'गोविंद'* नाव आणि त्याचे परिणाम खालीलप्रमाणे आहेत :
*गोकोति दानं ग्रहणेषु काशि । प्रयाग् गंगायुत कल्पवसः ।*
*यज्ञयुतं मेरु सुवर्ण दानम्, । 'गोविंद' नामना न कडपि तुल्यम् ।*
म्हणजे, *'गोविंद'* देवाच्या नामाचा जप इतका प्रभावी, इतका फलदायी आहे की, त्याच्या तुलनेत कोट्यवधी गायींचे दान, गंगा नदीच्या काठावरील काशिव, प्रयाग आणि कल्पवांचे दान, हजारो यज्ञ, पर्वताच्या आकाराच्या सोन्याच्या लगडीचे दान हे देखील नगण्य आहे. म्हणून, अशा प्रकारे साधक केवळ *'गोविंद-गोविंद'* नामाचा जप करूनच महान पुण्य आणि देवाची कृपा मिळवू शकतो.
*'गोविंद'* नामाचा महिमा अनेक ठिकाणी सांगितला आहे -
*पापनलस्य दीप्तस्य ओर् कुरवंतु भयं नरः ।*
*गोविंद नाम मेधौधैरनश्यते नीर बिंदूभिः ।*
म्हणजे, भयंकर पापी अग्नीची भीती न बाळगता *'गोविंद'* नामाचा जप करावा. या नामाचा जप करणे हे, जसे मेघातून पडणारा पाण्याचा वर्षाव अग्नीला शांत करतो, त्याप्रमाणे प्रभावी आहे.
*तन्मस्ति कर्मजं लोके वागजं मनस्मेव व ।*
*यं क्षमाते सिन्स कलौ गोविंद कीर्तनात ।*
म्हणजेच, कलियुगात केवळ 'गोविंद' या नामाचा जप केल्याने शरीर, मन आणि वाणीद्वारे केलेली सर्व प्रकारची पापे क्षमा केली जातात.
सध्याच्या भौतिक युगातील म्हणजेच कलियुगातील अस्थिरतेमुळे, मनुष्य गंभीरपणे आणि नियमितपणे तपश्चर्या करू शकत नाही, म्हणूनच या हेतूसाठी नामाचा जप करण्याचे महत्व शास्त्रांमध्ये देखील वर्णन केले आहे -
*कृते यद् ध्यायते विष्णु, त्रेतायन यजतो मखैः ।*
*द्वापरे परिचारक कलौ तद् हरिकिर्तनात ।*
नाम संकीर्तन कलौ हेच अंतिम समाधान आहे.
*कलियुगात केवळ नाम आधार ।*
भगवान विष्णूची सर्व नावे समान शक्तिशाली आणि महत्वपूर्ण आहेत. या सर्व नावांमध्ये लहान - मोठे, बलवान - दुर्बल असा भेद करणे शक्य नाही. तुमच्या उच्चाराच्या सोयीनुसार, आवडीनुसार, श्रद्धेनुसार, प्रतिमेच्या उपलब्धतेनुसार, अंतर्ज्ञानानुसार किंवा सोयीनुसार ज्या नावावर तुमची श्रद्धा आहे, त्याचा जप करा.

*‼️गोविंद म्हणा, हरि गोपाल म्हणा ‼️*
*‼️गोविंद म्हणा, हरि गोपाल म्हणा ‼️*
*‼️गोविंद म्हणा, हरि गोपाल म्हणा ‼️*
🙏🌷🍀🍁🙏🍁🍀🌷🙏

5 days ago | [YT] | 1

View 1 reply

swami seva Yuva's mom

नवनाथांची नावे आणि परिचय...🌼 🌺 🌿

नवनाथ हा हिंदू धर्मातील नऊ महान संतांचा समूह आहे, ज्यांना नाथ पंथाचे प्रमुख मानले जाते. त्यांना भगवान शिवाचे अवतार मानले जाते आणि ते योग, तंत्र आणि अध्यात्माच्या खोल रहस्यांचे जाणकार होते.

नवनाथांच्या कथा आणि त्यांनी केलेल्या अद्भुत कार्यांचे वर्णन नाथ पुराण आणि इतर धार्मिक ग्रंथांमध्ये केले आहे.

नवनाथांची नावे आणि परिचय:-

१. मच्छिंद्रनाथ (मत्स्येंद्रनाथ): मच्छिंद्रनाथ हे नवनाथांमध्ये सर्वात प्रमुख मानले जातात. ते गुरु गोरखनाथांचे गुरु होते. योग आणि तंत्रावरील त्यांचे सखोल ज्ञान उल्लेखित आहे.

२. गोरखनाथ (गोरक्षनाथ): गोरखनाथ हे मच्छिंद्रनाथांचे प्रमुख शिष्य होते. त्यांनी योग आणि तंत्राच्या पद्धतींचा विस्तार केला आणि नाथ पंथाचे संघटन केले.

३. जालंधरनाथ (जालंधरनाथ): जालंधरनाथांनी योग आणि तंत्राचे खोल रहस्य देखील स्पष्ट केले आणि त्यांच्या अनुयायांना आध्यात्मिक मार्गावर जाण्यास प्रेरित केले.

४. कानिफनाथ (कानिफनाथ): कानिफनाथ यांना कानिफनाथ असेही म्हणतात. ते तंत्र साधनेचे एक प्रमुख विद्वान होते आणि त्यांना अनेक अद्भुत शक्तींचे धारक मानले जाते.

५. गहिनीनाथ (गहिनीनाथ): गहिनीनाथ यांनी नाथ पंथात औषध आणि आयुर्वेदाचे ज्ञान जोडले आणि अनेक रोगांवर उपचार करण्याच्या पद्धती शिकवल्या.

६. भर्तृहरिनाथ (भर्तृहरिनाथ): योग आणि तंत्राव्यतिरिक्त, भर्तृहरिनाथ संगीत आणि साहित्याचेही विद्वान होते. त्यांना अनेक धार्मिक आणि तात्विक ग्रंथांचे लेखक मानले जाते.

७. रेवणनाथ (रेवणनाथ): रेवणनाथ यांनी योग आणि तंत्र तसेच ध्यान आणि समाधीच्या पद्धतींवर सखोल ज्ञान दिले.

८. चरपतनाथ (चरपतनाथ): चरपतनाथ यांनी योग आणि तंत्राच्या अभ्यासात विशेष योगदान दिले आणि त्यांच्या शिष्यांना आध्यात्मिक मार्गावर नेले.

९. नागनाथ (नागनाथ): नागनाथ यांना नागवंशी असेही म्हणतात. त्यांनी नागा योग आणि तंत्राचे रहस्य उलगडले आणि ते त्यांच्या अनुयायांना शिकवले.

नवनाथांची शिकवण आणि महत्त्व:-

- योग: नवनाथांनी योगाचे विविध प्रकार विकसित केले आणि ते त्यांच्या शिष्यांना शिकवले. त्यांच्या योग पद्धतींनी केवळ शारीरिक आरोग्यच नाही तर मानसिक आणि आध्यात्मिक प्रगती देखील प्रदान केली.

- तंत्र: नवनाथांनी तंत्र साधनेचे खोल रहस्य उलगडले. त्यांच्या तांत्रिक पद्धती आणि मंत्र पद्धती आजही मोठ्या प्रमाणात पाळल्या जातात.

- ध्यान आणि समाधी: नवनाथांनी ध्यान आणि समाधीच्या पद्धतींवर भर दिला. त्यांनी विकसित केलेल्या ध्यान पद्धती आत्मसाक्षात्कार आणि मोक्ष मिळविण्यात उपयुक्त मानल्या जातात.

- औषध आणि आयुर्वेद: नवनाथांनी आयुर्वेद आणि वैद्यकीय शास्त्रातही महत्त्वपूर्ण योगदान दिले. त्यांच्या वैद्यकीय ज्ञानामुळे अनेक रोगांवर उपचार शक्य झाले.

नवनाथांचा वारसा:-
नवनाथांच्या शिकवणी आणि त्यांनी स्थापित केलेल्या परंपरा आजही जिवंत आहेत. नाथ पंथाचे अनुयायी त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली सराव करतात आणि त्यांच्या शिकवणींचे पालन करतात.

नवनाथांचे आश्रम आणि मंदिरे भारताच्या वेगवेगळ्या भागात आहेत, जिथे त्यांचे भक्त पूजा आणि साधना करतात.

नवनाथांच्या कथा आणि त्यांच्या अद्भुत पद्धती आपल्याला अध्यात्म, योग आणि तंत्राच्या मार्गावर चालण्यास प्रेरित करतात. त्यांनी दिलेली शिकवण आजही आपल्या जीवनात मार्गदर्शक ठरते.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

1 week ago | [YT] | 2

View 0 replies

swami seva Yuva's mom

श्री स्वामी समर्थ, स्वामी च्या आणि तुमच्या सर्वांच्या आशिर्वाद ने आपल्या channel चे 100 subscribers complete झाले ले आहेत. सर्वाचे मनापासून आभार.

1 week ago | [YT] | 37

View 3 replies

swami seva Yuva's mom

राम नामाची गंमत!!

राम नामात एक गंमत आहे! खरंतर एक नव्हे, अनेक गंमती आहेत. राम नाम हिच एक न सरणारी किंबहुना अखंड वाढत जाणारी गंमत आहे. ज्याने ती अनुभवली तो आनंदी झाल्यावाचून राहिला नाही, याला काळ साक्षी आहे.

एका संस्कृत सुभाषितात म्हटलं आहे -
'राकारोच्चार मात्रेण मुखान्निर्याति पातकम्।
पुनः प्रवेश संदेहे मकारस्तत्कपाटवत्॥'
अत्यंत सोप्या अशा राम नामाचा तितकाच सोपा आणि अवाक करणारा अर्थ सुभाषितकार मांडतात. रा हे अक्षर उच्चारता क्षणी आपलं तोंड उघडलं जातं. त्या खुल्या तोंडामधून पाप बाहेर पडतं! मग म अक्षर कशासाठी? याचं सोपं कारण म्हणजे म उच्चारताच आपलं तोंड बंद होत. मुखातून बाहेर पडलेलं पाप पुन्हा आत येऊ नये यासाठी म हे अक्षर दरवाजासारखं काम करतं!! एखाद्या मंत्राची पापक्षालक शक्ती, विपाक पद्धती वगैरे बोजड शब्दांत न सांगता, दोन ओळींत इतक्या सहज त्याच्या नामाच्या कार्याचा विग्रह करून सांगणं ही गंमतच तर आहे! कुणाही भाविक मनाला सुखावणारी गंमत.
राम हा भारतभरात ( आणि भारताबाहेरील अनेक देशांमधे देखील) मिसळलेला संस्कृतीचा श्वास आहे. किंबहुना रामकथेशिवाय भारतीयता पूर्ण होत नाही ही इथली धारणा आहे. तेव्हा ही राम नामाची गंमत संस्कृत जाणणार्‍या अभिजनांपर्यंतच मर्यादित रहाणं शक्यच नाही. इथल्या प्रांता-प्रांतांमध्ये, भाषा-भाषांमध्ये ही गंमत गंगेसारखी अक्षय प्रवाही आहे. म्हणूनच तर लोकपरंपरेतील एखादी अनक्षर स्त्री सुद्धा अगदी सहजतेने म्हणते -
'राम म्हणू राम, राम साखरेचा खडा
पहाटेच्या पारी मुखामधे सोडा'
या राम नामाची गोडी त्यांना अनुभवाने माहीत आहे, बुकं वाचून नव्हे! म्हणूनच तर तो 'साखरेचा खडा' आहे ही गंमत त्या स्त्रीया अनुभवाने जाणून सांगतात. अशीच एक स्त्री आपल्या ओवीतून 'राम अमृताचा काढा' असं स्वतःच्या जिव्हाबाईला उद्देशून अगदी प्रेमाने सांगते! ही राम नामाची गंमत सर्वत्रच भरभरून व्यक्त झालेली दिसते. कारण राम नामाच्या गोडीला भाषेची मर्यादा नाही. ही गंमत अशी, की तिला कसली म्हणून पूर्वतयारी आवश्यक नाही, नियम नाही आणि बंधन तर नाहीच नाही. वाल्याकोळीची पार्श्वभूमी पाहता हेच लक्षात येतं. त्यातही, नाम उलटं घेतलं तरी फळतं ही गंमतच तर आहे! आश्चर्याने केवळ अवाक करणारी गंमतच. आणखी काय?
लहान मुलाला एखादी गंमत दाखवली की त्याच्या डोळ्यात चमकणारा आनंद, ओठांवर फुलणारं हसू आणि मनात वाटणारं मोकळेपण हे आपण पहातो. पण एखादी अशी गंमत केव्हा भावते? जेव्हा ती अगदी साधी सोपी असते, जवळची वाटते तेव्हा. त्यामागचं कारण कळत नसलं तरी अनुभव मात्र येतो. अशीच तर ही राम नामाची गंमत आहे. महाविष्णूच्या दहाही अवतारांमध्ये सर्वात सोपं नाव रामाचंच, शिवाय अनेक कारणांनी श्रीराम माणसाला जवळचा वाटणारा आहे. रामकथा ही एकरेषीय आहे, त्यात अंगीभूत असूनही अतिमानावी शक्तींचा वापर टाळलेला आहे अशी यामागची कितीतरी कारणं सांगता येतील. म्हणूनच रामनाम ही साधी, सोपी आणि आपलीशी वाटणारी गंमत आहे. एखाद्या लहान बाळाला उदाहरणार्थ बाहुलीची गंमत दाखवली, तर ते त्यात अगदी सहज एकरूप होऊन जातं. इतकं, की काही वेळाने ते बाहुलीशी खेळतंय, की बाहुलीच त्याला खेळवते आहे असं वाटू लागतं! राम नामाची गंमत सुद्धा वेगळी थोडीच आहे? एकदा ही गंमत अनुभवली, की आपण तिच्यात रमलो आहोत, आस्वाद घेत आहोत की तिच आपल्याकडून आस्वाद घेण्याचं काम करवून घेत आहे, इतर गोष्टी करवून घेत आहे हे कळत नाही. आपण गंमत अनुभवत आहोत की तिच हा खेळ खेळवून घेत आहे हा प्रश्न पडतो. म्हणूनच तर कबीरांच्या बाबतीत गदिमांना म्हणावसं वाटतं, 'दास रामनामी रंगे, राम होई दास!' ही गंमतच तर आहे! पण त्यासाठी या गंमतीत रमून जायला हवं, किमान इच्छा तरी हवी. 'ज्यात माणूस रमून जातो ती गंमत' ही गंमतीची एक व्याख्या. राम या शब्दाचा एक प्रमुख अर्थच मुळी '“रमन्ते योगिनः अस्मिन्' म्हणजे 'ज्यामधे योगी रमून जातात तो राम' असा आहे. याही अर्थाने रामनाम ही मोठी आणि कुठल्याही वयात तितकीच ताजी वाटणारी आणि रमवणारी अवीट गंमत आहे.
खरंतर, इथे 'राम नामाची गंमत' असं म्हणण्याऐवजी राम नामाचे अकळ गुण, लीला, सहजकृपा, असे एक ना हजार शब्द वापरता येतील. पण 'गंमत' या शब्दामधील साधेपणाची ओढ लावणारी गोडी त्यात नाही. शिवाय, शब्दांचे काथ्याकूट करत, ओढून ताणून अर्थांचे अन्वय लावत विद्वत्तापूर्ण लिहिण्या-वाचण्यापेक्षा ती गंमत अनुभवणंच तर अधिक महत्त्वाच असतं! म्हणूनच तर त्या रामाची गोडी त्याला अमृताचा काढा आणि साखरेचा खडा म्हणणाऱ्या अनक्षर स्त्रीला, व्याकरणाच्या दृष्टीने शंभर अर्थ शोधणाऱ्या विद्वानापेक्षा अधिक उमजलेली असते. कारण ही अक्षय गोडी हे अनुभवजन्य ज्ञान आहे. साखरेच्या गोडीचं केवळ रासायनिक विश्लेषण कोरडेपणाने वाचण्यापेक्षा ती थेट खाल्ल्यावरच तर गोडी कळते!
श्रीरामाला रामरक्षेत आणि पुढे कालिदासानेही 'रघुकूलतिलक' म्हटलेलं आहे. रघुकूलाच्या सर्वोच्च स्थानावर विराजमान झालेला श्रीराम आहे. तो आदर्शांचा आदर्श आहे. तेव्हा, त्याच्याच चरणी मस्तक ठेवून रामतिलक लावून घेऊया. मस्तकात रामगुणांचा नि गुणध्यानाचा तिलक, मनात रामभावाचा तिलक आणि मुखात रामनामाचा तिलक लावला म्हणजे मानसशास्त्रीय दृष्टीने देखील काॅग्निटिव्ह, इमोशनल आणि बिहेवियरल अशा तीनही स्तरांवर आपण सबाह्य राममय होऊन जाऊ. राम नामाची ही गंमत आपण अनुभवत राहिलो, की त्याचा हा खेळ आपल्याला सोपा तर वाटतोच, पण त्याहूनही अधिक सुंदर वाटतो हे नक्की!

श्री स्वामी समर्थ

1 week ago | [YT] | 3

View 0 replies