Vidusara Online
Vidusara Online is your go-to science education platform, offering expert discussions, scientific reviews, and fascinating stories based on history and research. Join us for insightful conversations with doctors, scientists, and professors as we explore the wonders of science. Subscribe for evidence-based knowledge from Sri Lanka’s trusted science magazine!
Posts
Vidusara Online
නවතම යෝධ ඩයිනොසෝර් විශේෂයක් තායිලන්තයෙන්
ශාක භක්ෂක යෝධ ඩයිනොසෝරයන් අයත් වන දිගු ගෙලක් සහිත සප්රොපෝඩ් කාණ්ඩයේ නව සුවිසල් ඩයිනොසෝර් විශේෂයක් තායිලන්තයෙන් හඳුනාගෙන තිබේ. ඊසානදිග තායිලන්තයේ කලාසින් පළාතේ පිහිටි පූ්රඩ්රාග් ໄລ (Phu Kradung Formation) නමැති සුප්රකට ෆොසිල සංචිතයට අයත් Phu Noi ප්රදේශයෙන් 2008 වසරේ දී සොයාගෙන තිබූ පෘෂ්ඨීය කශේරුකාවක හොඳින් සංරක්ෂිත ෆොසිලයක් ආධාරයෙන් මෙම අලුත්ම ඩයිනොසෝර විශේෂය පිළිබඳව අනාවරණය කිරීමට හැකි වී තිබේ. පසුගිය ජූලි 08 වෙනි දින Scientific Reports ජර්නලයේ පළ කර තිබූ අධ්යයන වාර්තාවකට අනුව මෙම කශේරුකා ෆොසිලයේ CT පරිලෝකනයෙන් චිතුළ හඳුනාගත් මී වදයක වැනි සුවිශේෂී වාත කුහර නිසාම එය වසර මිලියන 150 කට පමණ පෙර විසූ දිගු ගෙලැනි, නවතම Mamenchisaurid ඩයිනොසෝරයෙකුගේ බව හෙළි වී තිබේ.
මේ පිළිබඳව තවදුරටත් විද්යාත්මක පසුබිම දැනගන්න ජූලි 22 විදුසර අලුත් ම කලාපය බලන්න.
විදුසර විද්යා සඟරාව නිවසටම ගෙන්වාගැනීමට ඔබේ නම සහ ලිපිනය 0775872638 වෙත WhatsApp කරන්න.
#scienceupdates #Vidusara #VidusaraLK #science #vidusaraonline #NewDinosaur #Sauropod #Mamenchisaurid #Thailand #Fossil #PhuKradung #ScientificReports #DinosaurDiscovery #Paleontology
2 hours ago | [YT] | 31
View 0 replies
Vidusara Online
පැසිෆික් කලාපයේ යමහල් විදාරණ හේතුවෙන් පෘථිවිය සියවස් ගණනාවක් පුරා සිසිල් වී ඇති බව හෙළි වෙයි
පෘථිවියේ පසුගිය සහස්ර කිහිපය තුළ සිදු වූ අබිරහස් මෙන්ම දීර්ඝකාලීන සිසිල් වීමේ කාලපරිච්ඡේදයන් සඳහා ප්රධාන හේතුවක් ලෙස 'පැසිෆික් ගිනි වළල්ල' (Pacific Ring of Fire) කලාපයේ සිදුවූ යමහල් විදාරණ බලපා ඇති බව නවතම අධ්යයනයකින් පෙන්වා දෙනවා. ස්විට්සර්ලන්තයේ බාසල් විශ්වවිද්යාලයේ (University of Basel) පර්යේෂකයන් පිරිසක් විසින් සිදු කළ මෙම අධ්යයනයේ තොරතුරු පසුගිය දා Nature Communications සඟරාවේ පළ වී තිබුණා.
අයිස් යුගයෙන් පසු පෘථිවිය පසුගිය වසර 12,000 ක පමණ කාලය තුළ 'හොලෝසීන්' (Holocene) නමින් හැඳින්වෙන සාපේක්ෂව උණුසුම් යුගයක් පසු කරමින් සිටිනවා. නමුත් මෙම යුගය තුළ දී ද පෘථිවියේ උෂ්ණත්වය හදිසියේ පහත වැටුණු අවස්ථා 22ක් පමණ...
Full Article :- tinyurl.com/yaa22z2t
#vidusaralk #vidusaraonline #vidusara #RingOfFire #VolcanicEruption #ClimateChange #GlobalCooling #Holocene #NatureCommunications #universityofbasel
7 hours ago | [YT] | 64
View 1 reply
Vidusara Online
ඇත්දළ කැටයම්
මෙරට ඇත්දළ කැටයම් කලාව පිළිබඳ මුල්ම සඳහන ලැබෙන්නේ මහාවංසයෙනි. ඒ අනුරාධපුරයේ ලෝවාමහාපාය ගොඩනැගීම සම්බන්ධව ඇති පරිච්ඡේදයක ය. ලංකාවෙන් දැනට හමු වී ඇති පැරැණිතම ඇත්දළ නිර්මාණය රුවන්වැලි මහාසෑයේ දකුණු වාහල්කඩ කැණීමේ දී ලැබුණු ඇත්දළින් කළ කුඩා ස්ත්රී රූපයයි. එය පොදු වර්ෂ දෙවන සියවසට අයත් බව සැලකේ. ඉන්පසුව පොළොන්නරු හා කෝට්ටේ රාජධානි සමයේ ද ඇත්දළ කැටයම් සහිත නිර්මාණ තිබූ බවට වංසකතා හා සංදේශ කාව්යවල සඳහන්ව ඇත. ඒ අතර කෝට්ටේ යුගයේ කරන ලද නිර්මාණ සමහරක් අද ද විද්යාමානව පවතියි. ලංකාවේ ඇත්දළ නිර්මාණ කර්මාන්තයේ දියුණුවක් දකින්නට ලැබෙන්නේ මහනුවර යුගයේ ය. ඒ සඳහා රාජ්ය අනුග්රහය ද නොඅඩුව ලැබී ඇති බව සඳහන් වෙයි.
මේ පිළිබඳව තවදුරටත් විද්යාත්මක පසුබිම දැනගන්න ජූලි 22 විදුසර අලුත් ම කලාපය බලන්න.
විදුසර විද්යා සඟරාව නිවසටම ගෙන්වාගැනීමට ඔබේ නම සහ ලිපිනය 0775872638 වෙත WhatsApp කරන්න.
#scienceupdates #Vidusara #VidusaraLK #science #vidusaraonline #IvoryCarving #SriLankanArt #Mahavamsa #Anuradhapura #Polonnaruwa #Kandy #Lovamahapaya #Ruwanwelisaya #CulturalHeritage
1 day ago | [YT] | 104
View 0 replies
Vidusara Online
2029 දී චීනයෙන් සඳට ගෙන යන අප්රිකාවේ ප්රථම චන්ද්ර මෙහෙයුම
අප්රිකානු මහාද්වීපයේ ප්රථම අභ්යවකාශ ගවේෂණ මෙහෙයුම 2029 වසරේ දී චීනයේ Chang'e-8 චන්ද්ර යානය හරහා සඳෙහි දක්ෂිණ ධ්රැවය වෙත දියත් කිරීමට නියමිතව තිබෙනවා. Africa2Moon ව්යාපෘතිය යටතේ ක්රියාත්මක වන මෙම ඓතිහාසික මෙහෙයුම අප්රිකානු අභ්යවකාශ විද්යා ඉතිහාසයේ සුවිශේෂී සන්ධිස්ථානයක් ලෙසයි සැලකෙන්නේ.
මෙම මෙහෙයුම Bounced African Low Lunar Sphere හෙවත් BALLS යන කෙටි නාමයෙන් හැඳින්වෙන අතර, එය ප්රධාන වශයෙන් ම තාක්ෂණික නිරූපණයක් ලෙස ක්රියාත්මක වනවා. මෙමඟින් ගෝලාකාර පරීක්ෂණ ඒකක තුනකින් සමන්විත රේඩියෝ තාරකා විද්යාත්මක පද්ධතියක් සඳෙහි දක්ෂිණ ධ්රැවයේ ස්ථාපිත කෙරෙනවා.
මෙම ලෝහමය ගෝල තුළ අඩු සංඛ්යාත රේඩියෝ දුරේක්ෂ ඇන්ටනා අඩංගු වන අතර, විශ්වයේ පැරණිතම සහ දුරස්ථ කලාපවලින් නිකුත් වන සංඥා ගවේෂණය කිරීම ඒවායේ ප්රධාන අරමුණයි. පෘථිවි වායුගෝලයේ අයනගෝලය මඟින් ඇතිවන බාධා කිරීම් හේතුවෙන් පෘථිවියේ සිට නිරීක්ෂණය කළ නො හැකි මෙගාහර්ට්ස් 20 ට අඩු සංඛ්යාත සහිත රේඩියෝ තරංග නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා සඳෙහි පිටුපස...
Full Article :- tinyurl.com/463bc3f9
#vidusaralk #vidusaraonline #vidusara #Africa2Moon #ChangE8 #China #MoonMission #SouthPole #RadioAstronomy #SARAO #SpaceAfrica #FirstAfricanMoonMission
1 day ago | [YT] | 89
View 0 replies
Vidusara Online
ජොඩ්රෙල් බෑන්ක් නිරීක්ෂණාගාරයේ අනාගතය අවදානමේ
එක්සත් රාජධානියේ පිහිටි ජොඩ්රෙල් බෑන්ක් (Jodrell Bank) නිරීක්ෂණාගාරයට ලැබෙන අරමුදල් කප්පාදු කිරීම හේතුවෙන් එය වසා දැමීමේ අවදානමක් පවතින බව වාර්තා වනවා. වසර 70 කට ආසන්න කාලයක් ක්රියාත්මක වන මෙම නිරීක්ෂණාගාරය සහ එහි දුරේක්ෂ ජාලය, ඈත මන්දාකිණි පිළිබඳ අධ්යයනය කිරීමට සහ අනාගත තාරකා විද්යාඥයින් පුහුණු කිරීමට විශාල සේවයක් ඉටු කරනවා. BBC පුවත් සේවය වාර්තා කරන පරිදි, මෙම තීරණය විද්යා ප්රජාව විසින් හද කම්පා කරවනසුලු, විද්යාත්මක ව වැරැදි තීරණයක් ලෙස හඳුන්වා දී තිබෙනවා.
විකල්ප අරමුදල් ප්රභවයක් සොයාගත නො හැකි වුවහොත්, 2028 අප්රේල් 1 වන දින වන විට මෙහි සියලුම විද්යාත්මක නිරීක්ෂණ කටයුතු නතර වනු ඇතැ යි අපේක්ෂා කෙරෙනවා. එක්සත් රාජධානියේ පර්යේෂණ සහ නවෝත්පාදන (UKRI) නියෝජිතායතනය ප්රකාශ කර ඇත්තේ, වැඩි ම දිගුකාලීන බලපෑමක් ඇති කරන ව්යාපෘති සඳහා ආයෝජනය කිරීමට තීරණය කර ඇති බැවින් මෙම තීරණය ගත් බවයි. භෞතික විද්යා පර්යේෂණ පිරිවැය ඉහළ යාම හේතුවෙන් නිරීක්ෂණාගාරයේ වාර්ෂික පවුම් මිලියන 2.8 ක...
Full Article :- tinyurl.com/3j2tjayk
#vidusaralk #vidusaraonline #vidusara #JodrellBank #FundingCut #ScienceCrisis #RadioAstronomy #UNESCO #UKRI #SaveJodrellBank #Astronomy
1 day ago | [YT] | 75
View 0 replies
Vidusara Online
නව පරපුරේ කෘමිනාශකයත් බඹරුන්ට තර්ජනයක් වේ
ගෝලීය කෘෂිකර්මාන්තයේ දී වගා හානි අවම කිරීම සඳහා 2013 වසරේ දී හඳුන්වා දුන් සර්ෆොක්සාෆ්ලෝර් (Sulfoxaflor) නම් නව පරම්පරාවේ කෘමිනාශකය, බඹරුන්ගේ ප්රජනන ක්රියාවලියට බරපතළ තර්ජනයක් එල්ල කරමින් ඇති බව ඇමරිකාවේ ජෝර්ජියා තාක්ෂණික ආයතනයේ පර්යේෂකයන් කණ්ඩායමක් පවසති. ඉතා සුළු මාත්රාවලින් මෙම කෘමිනාශකයට නිරාවරණය වීම පවා බඹරුන්ගේ ජාන ක්රියාකාරීත්වය වෙනස් කිරීමට හේතු වන බව ඔවුහු පෙන්වා දෙති. එක්සත් ජනපද කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුවේ අනුග්රහය ඇතිව සිදු කළ මෙම අධ්යයනයට අනුව, මේ කෘමිනාශකය නිසා බඹරුන්ගේ ඩිම්බ කෝෂ පටකවල ජාන ප්රකාශනය සැලකිය යුතු ලෙස වෙනස් වන බව හෙළි වී ඇත.
මේ පිළිබඳව තවදුරටත් විද්යාත්මක පසුබිම දැනගන්න ජූලි 22 විදුසර අලුත් ම කලාපය බලන්න.
විදුසර විද්යා සඟරාව නිවසටම ගෙන්වාගැනීමට ඔබේ නම සහ ලිපිනය 0775872638 වෙත WhatsApp කරන්න.
#scienceupdates #Vidusara #VidusaraLK #science #vidusaraonline #Sulfoxaflor #Bees #Pesticides #Agriculture #Pollinators #Ecology #EnvironmentalHealth #BeeDecline #Insecticide
2 days ago | [YT] | 63
View 0 replies
Vidusara Online
විශාදයට පිළියම් ලෙස ක්රියටීන් පිළිබඳ පර්යේෂණ පැවැත්වේ
මාංශ පේශි වර්ධනය සහ ශාරීරික ශක්තිය ඉහළ නැංවීම සඳහා ක්රීඩා ක්ෂේත්රයේ බහුලව භාවිත වන අතිරේක පෝෂකයක් වන ක්රියටීන් (Creatine), විෂාදය (Depression) මැඩපැවැත්වීම සඳහා සාර්ථක ප්රතිකාරයක් ලෙස භාවිත කළ හැකි ද යන්න පිළිබඳව විද්යාඥයන්ගේ දැඩි අවධානය යොමුව තිබේ. විෂාදයෙන් පෙළෙන රෝගීන්ට සාම්ප්රදායික ප්රතිකාර සමඟ ක්රියටීන් ලබා දීමේ බලපෑම පිළිබඳව රටවල් පහක සිදු කරන ලද සායනික පරීක්ෂණ පහක් විශ්ලේෂණය කරමින් පසුගිය දා පළ වූ ක්රමානුකූල සමාලෝචනයක මේ බව සඳහන් වේ.
මේ පිළිබඳව තවදුරටත් විද්යාත්මක පසුබිම දැනගන්න ජූලි 22 විදුසර අලුත් ම කලාපය බලන්න.
විදුසර විද්යා සඟරාව නිවසටම ගෙන්වාගැනීමට ඔබේ නම සහ ලිපිනය 0775872638 වෙත WhatsApp කරන්න.
#scienceupdates #Vidusara #VidusaraLK #science #vidusaraonline #Creatine #Depression #MentalHealth #Nutrition #Antidepressant #ClinicalTrials #BrainHealth
3 days ago | [YT] | 116
View 0 replies
Vidusara Online
ඉයර්හාට්ගේ අතුරුදන් වීම ගැන නිකුමාරෝරෝ දූපතෙන් හමු වූ හෝඩුවාව
අමෙරිකානු පුරෝගාමී ගුවන් නියමුවරියක වූ අමේලියා ඉයර්හාට්ගේ අතුරුදන් වීමේ අබිරහස විසඳීම සඳහා නව ගවේෂණයක් නිකුමාරෝරෝ දූපත කේන්ද්ර කරගනිමින් දියත් කිරීමට විද්යාඥයන් පිරිසක් සූදානම් ව සිටිනවා. 1937 වසරේ දී ලෝකය වටා පියාසැරියක නිරත වෙමින් සිටිය දී ඇය සහ ඇගේ සහායකයා වූ ෆ්රෙඩ් නූනන් පැසිෆික් සාගරයේ පිහිටි හවුලන්ඩ් දූපත වෙත යන මඟ අතුරුදන් වූ අතර, ඔවුන්ගේ ගුවන් යානය සාගරයට කඩා වැටෙන්නට ඇතැ යි දිගු කලක් තිස්සේ විශ්වාස කෙරුණා. එහෙත් නවතම චන්ද්රිකා ඡායාරූප මඟින් හවුලන්ඩ් දූපතට කිලෝමීටර 600ක් පමණ ගිනිකොන දෙසින් පිහිටි නිකුමාරෝරෝ දූපතේ කලපුවක් තුළ සැක සහිත වස්තුවක් නිරීක්ෂණය වී ඇති අතර, එය ඉයර්හාට්ගේ ලොක්හීඩ් ඉලෙක්ට්රා ගුවන් යානයේ හැඩයට සහ ප්රමාණයට බෙහෙවින් සමාන බවයි පර්යේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ.
ටාරයියා ඔබ්ජෙක්ට් (Taraia Object) ලෙස නම් කර ඇති මෙම වස්තුව පළමුවරට නිරීක්ෂණය වී ඇත්තේ මෑතකාලීන චන්ද්රිකා ඡායාරූපවලින් වන අතර, දරුණු සුළි කුණාටු තත්ත්වයන් හේතුවෙන් මුහුදු පතුලේ...
Full Article :- tinyurl.com/y2c9tbhj
#vidusaralk #vidusaraonline #vidusara #AmeliaEarhart #Nikumaroro #TaraiaObject #EarhartMystery #AviationHistory #LostPilot #PacificOcean #Exploration #archaeology
3 days ago | [YT] | 92
View 0 replies
Vidusara Online
අඟහරු ලොව මතුපිට මී වදයක වැනි ව්යුහයන්
NASA ආයතනයට අයත් කියුරියොසිටි රෝවරයේ ඇසට අඟහරු ග්රහලොවේ ගේල් ආවාටය තුළ පෘෂ්ඨය මත මී වදයක ආකාරයේ රටා ව්යුහයන් හසු වී තිබේ. NASA ආයතනය මඟින් අඟහරු ලොව මතට යවා ඇති රෝවර පහෙන් සිව්වැන්න වන කියුරීයොසිටි රෝවරය ගොඩ බැස් වූ 2012 වසරේ අගෝස්තු මස 6 වැනි දින පටන් එය පතිත කළ ගේල් ආවාටය තුළ මේ දක්වා කිලෝමීටර් 37.43ක දුරක් ගමන් කර තිබේ. Mars Reconnaissance Orbiter වැනි අඟහරු වටා කක්ෂගත යානා වලින් මෙයට පෙර නිරීක්ෂණය කර තිබූ ඉහතමී වද ආකාර ව්යුහ පළමු වරට ග්රහලොව මතුපිට සිට ම හඳුනාගැනීමට කියුරියෝසිටි රෝවරය සමත් වීම එම පර්යේෂණ කණ්ඩායමේ මවිතයට හේතු විය.
මේ පිළිබඳව තවදුරටත් විද්යාත්මක පසුබිම දැනගන්න ජූලි 22 විදුසර අලුත් ම කලාපය බලන්න.
විදුසර විද්යා සඟරාව නිවසටම ගෙන්වාගැනීමට ඔබේ නම සහ ලිපිනය 0775872638 වෙත WhatsApp කරන්න.
#scienceupdates #Vidusara #VidusaraLK #science #vidusaraonline #Mars #CuriosityRover #GaleCrater #HoneycombRocks #NASA #MartianSurface #SpaceExploration #Geology #MRO
3 days ago | [YT] | 152
View 1 reply
Vidusara Online
මුල් කාලීන විශ්වයට අයත් 'කුඩා රතු තිත්වල' අභිරහස විසඳෙන ලකුණු
ජේම්ස් වෙබ් අභ්යවකාශ දුරේක්ෂය මගින් නිරීක්ෂණය කරන ලද මුල් කාලීන විශ්වයට අයත් අබිරහස් "කුඩා රතු තිත්" (Little Red Dots) මේ වන විට සම්පූර්ණයෙන් ම අතුරුදහන් වී නොමැති බවත්, ඒවා අද අපට හුරුපුරුදු තාරකා පොකුරු බවට පරිණාමය වී ඇති බවත් නවතම පර්යේෂණයකින් යෝජනා වී තිබෙනවා.
2022 වසරේ දී ජේම්ස් වෙබ් දුරේක්ෂය මඟින් මහා පිපුරුමෙන් වසර මිලියන 600කට පමණ පසු කාලය නියෝජනය කරන මෙම "කුඩා රතු තිත්" බහුලව නිරීක්ෂණය කිරීමත් සමග තාරකා විද්යාඥයින් අතර දැඩි කුතුහලයක් ඇති වුණා. විශේෂයෙන් ම, විශ්වයේ වයස වසර බිලියන 2ක් පමණ වන විට මෙම වස්තූන් සම්පූර්ණයෙන්ම අතුරුදහන් වීම ඊට ප්රධාන හේතුව වුණා. මෙම තිත් අතිවිශාල වායු සහ දූවිලි වලාකුළුවලින් වැසී ගිය කළු කුහර විය හැකි බවට විවිධ මත ඉදිරිපත් වුව ද, ටෙක්සාස් විශ්වවිද්යාලයේ පර්යේෂණ කණ්ඩායමක් ඉදිරිපත් කර ඇති නවතම න්යාය ඊට වඩා වෙනස් මානයක් පෙන්නුම් කරනවා.
ඔවුන්ගේ මතයට අනුව, මෙම රතු තිත් අන් කිසිවක් නොව, අධි-ස්කන්ධ තාරකාවක් (supermassive star) කේන්ද්ර කරගෙන නිර්මාණය වෙමින් පවතින තාරකා පොකුරු විය හැකියි. මෙවැනි අධි-ස්කන්ධ තාරකාවක් සූර්යයාගේ ස්කන්ධය මෙන් 1000 සිට 10,000 ගුණයක් පමණ විශාල වන අතර, එයට ඇත්තේ ඉතා කෙටි ආයු කාලයක්.
අද වන විට ක්ෂීරපථය ඇතුළු බොහෝ මන්දාකිණිවල දක්නට ලැබෙන පැරණි තාරකා මිලියන ගණනක්...
Full Article :- tinyurl.com/53y76ccm
#vidusaralk #vidusaraonline #vidusara #LittleRedDots #JamesWebbTelescope #JWST #EarlyUniverse #StarClusters #SupermassiveStars #Astronomy #SpaceMystery
4 days ago | [YT] | 93
View 0 replies
Load more