Sanon Post

🇭🇹🎙️ EDITORYAL
MADI 07 OKTÒB 2025

KOTE KI GEN DEMOKRASI ENPINITE PAKA YON MALADI SOSYAL, PASKE DEMOKRASI SE DIKTATI LALWA.⚖️

Nan mond kote anpil peyi sèvi ak mo demokrasi tankou yon dekorasyon politik, gen kèk verite nou pa ka kontinye kache:
yon demokrasi ki tolere enpinite, se yon demokrasi ki ap mouri an silans.

Demokrasi pa senpman yon sistèm. Se yon fason pou viv ansanm kote lalwa se sèl chèf, kote jistis la pa gen koulè, ni pa sèvi okenn enterè patikilye. Lè lalwa sispann sèvi kòm baryè ant pouvwa ak pèp la, se la demokrasi a kraze.

I. Enpinite: yon viris kont jistis. Kisa ki enpinite a?

Enpinite, se lè moun fè krim, abi, oswa zak koripsyon, san yo pa janm pini. Li kòmanse piti: yon ti zak neglijans, yon ti favorizasyon, yon ti trètman espesyal pou yon moun ki “gen moun”. Apre sa, li vin tounen yon sistèm. Yon sistèm kote se moun ki gen pouvwa ki ekri règ yo pou pwoteje tèt yo kont lalwa.

Men yon verite ki dwòl: Kote enpinite ap fleri, demokrasi ap pouri.

Paske tout demokrasi chita sou yon sèl pye: egalite devan lalwa. Si pye sa kase, tout sistèm nan tonbe. Lè krim pa pini, lè jistis tounen jwèt politik, pèp la pèdi konfyans. E lè pèp la pèdi konfyans, tout lòt enstitisyon pèdi sans yo.

II. Demokrasi: se diktati lalwa, pa diktati moun

Mo “diktati” ka sonnen fò, men li enpòtan: demokrasi se pa libète san limit, se pa “chak moun fè sa li vle”. Demokrasi, se diktati lalwa, kote lalwa gen dènye mo sou tout bagay.
Pa gen chèf ki pi gran pase lwa. Pa gen rich ki gen dwa diferan pase pòv. Pa gen moun anwo ki sove ak jistis, pandan moun anba pran tout pinisyon.

Si lalwa pa gouvène tout moun menm jan, demokrasi a tounen yon fòm ipokrizi. Se konsa anpil peyi vin sèvi ak demokrasi kòm makèt, men yo vann anachi.

III. Batay kont enpinite: yon batay pou diyite pèp la

Pou kraze enpinite, se pa sèlman jij ak tribinal ki bezwen fò. Fòk gen volonte moral ak kouraj politik.
Fòk gen moun ki pare pou di non, menm si sa deranje sistèm nan.
Fòk gen yon pèp ki konprann ke lalwa pa fèt pou peze yo, men pou pwoteje yo.

Jistis, lè li aplike pou tout moun, se pi gwo fòm respè yon sosyete ka bay tèt li.
Men lè jistis tounen zouti pèsekisyon oswa konplisite, se pèp la k ap peye pri a: nan mizè, nan ensekirite, nan mank konfyans.

IV. Pou m fini ak yon revèy moral

Demokrasi pa fèt pou tolere krim. Li fèt pou kore verite ak responsabilite.
Nou dwe sispann sèvi ak pawòl “pa gen jistis nan peyi a” kòm yon eskiz, epi fè li tounen yon kri pou chanjman.
Fòk nou revalorize wòl lalwa, fòk nou sispann banalize enpinite, fòk nou leve yon jenerasyon ki kwè ke fòk moun rann kont.

✍️ Felder SANON

#JusticeForAll #avocat #editorial #Haiti #impinite

3 months ago | [YT] | 1

Sanon Post

Jodi lendi 06 oktòb 2025 lan, an Ayiti make ouvèti nouvo ane jidisyè a, yon moman enpòtan nan lavi nasyonal la kote tout je fikse sou sistèm jistis peyi a. Evènman sa a, ki tradisyonèlman make repriz aktivite tribinal yo, ap louvri pòt pou yon nouvo sik kote jij, avoka, majistra, ak tout aktè nan sektè jidisyè a renouvle angajman yo pou sèvi lalwa ak pèp la avèk entegrite.

Ane jidisyè a ap dire soti 6 oktòb rive dènye vandredi mwa jiyè 2026, jan lalwa prevwa li. Se peryòd kote tout dosye, jijman, ak pwosedi legal reprann ofisyèlman, apre vakans jidisyè ki te dire pandan mwa dawout ak septanm.

Menm si ouvèti ane jidisyè a toujou selebre ak bèl diskou, reyalite a rete difisil. Sistèm jidisyè ayisyen an ap lite kont koripsyon, mank endepandans, ak reta pwosedi yo. Anpil sitwayen pèdi konfyans yo nan tribinal yo, paske yo santi jistis pa toujou egal pou tout moun.

Nan moman sa, li enpòtan pou chèf pouvwa jidisyè a, ansanm ak tout lòt otorite yo, reflechi seryezman sou kijan pou remete diyite ak kredibilite nan enstitisyon yo. San sa, ouvèti ane jidisyè a ap kontinye rete yon senp seremoni olye yon moman renouvèlman.

Pou ane jidisyè sa a, gwo batay la dwe sou refòm sistèm jidisyè a:

Fòk gen plis transparans nan nonmen jij yo.

Fòk gen bon jan kontwòl sou desizyon ki pran nan tribinal yo.

Fòk Leta bay plis mwayen materyèl ak finansye pou pèmèt jistis la byen fonksyone.

Fòk gen yon estrateji klè pou konbat enpinite ki vin tounen yon maladi sosyal.

Yon sistèm jistis ki pa efikas se yon menas pou demokrasi, paske li kraze konfyans pèp la nan Leta ak nan prensip egalite devan lalwa.

Ouvèti ane jidisyè 2025–2026 la ta dwe pa sèlman yon rityèl, men yon apèl vivan pou tout aktè nan sistèm nan. Jistis se poto mitan lavi sosyal la. San li, gen dezòd, vyolans, ak pèdisyon. Se pou ane sa a vin ane refleksyon, refòm, ak moral nan sistèm jidisyè Ayiti a, pou lalwa sispann tounen yon zouti pou kèk moun epi vin tounen yon pwoteksyon pou tout moun.

#haiti #justiceforall #justice #responsibility #juge #avocat

3 months ago | [YT] | 1

Sanon Post

Jodi lendi 06 oktòb 2025 lan, an Ayiti make ouvèti nouvo ane jidisyè a, yon moman enpòtan nan lavi nasyonal la kote tout je fikse sou sistèm jistis peyi a. Evènman sa a, ki tradisyonèlman make repriz aktivite tribinal yo, ap louvri pòt pou yon nouvo sik kote jij, avoka, majistra, ak tout aktè nan sektè jidisyè a renouvle angajman yo pou sèvi lalwa ak pèp la avèk entegrite.

Ane jidisyè a ap dire soti 6 oktòb rive dènye vandredi mwa jiyè 2026, jan lalwa prevwa li. Se peryòd kote tout dosye, jijman, ak pwosedi legal reprann ofisyèlman, apre vakans jidisyè ki te dire pandan mwa dawout ak septanm.

Menm si ouvèti ane jidisyè a toujou selebre ak bèl diskou, reyalite a rete difisil. Sistèm jidisyè ayisyen an ap lite kont koripsyon, mank endepandans, ak reta pwosedi yo. Anpil sitwayen pèdi konfyans yo nan tribinal yo, paske yo santi jistis pa toujou egal pou tout moun.

Nan moman sa, li enpòtan pou chèf pouvwa jidisyè a, ansanm ak tout lòt otorite yo, reflechi seryezman sou kijan pou remete diyite ak kredibilite nan enstitisyon yo. San sa, ouvèti ane jidisyè a ap kontinye rete yon senp seremoni olye yon moman renouvèlman.

Pou ane jidisyè sa a, gwo batay la dwe sou refòm sistèm jidisyè a:

Fòk gen plis transparans nan nonmen jij yo.

Fòk gen bon jan kontwòl sou desizyon ki pran nan tribinal yo.

Fòk Leta bay plis mwayen materyèl ak finansye pou pèmèt jistis la byen fonksyone.

Fòk gen yon estrateji klè pou konbat enpinite ki vin tounen yon maladi sosyal.

Yon sistèm jistis ki pa efikas se yon menas pou demokrasi, paske li kraze konfyans pèp la nan Leta ak nan prensip egalite devan lalwa.

Ouvèti ane jidisyè 2025–2026 la ta dwe pa sèlman yon rityèl, men yon apèl vivan pou tout aktè nan sistèm nan. Jistis se poto mitan lavi sosyal la. San li, gen dezòd, vyolans, ak pèdisyon. Se pou ane sa a vin ane refleksyon, refòm, ak moral nan sistèm jidisyè Ayiti a, pou lalwa sispann tounen yon zouti pou kèk moun epi vin tounen yon pwoteksyon pou tout moun.

#haiti #justiceforall #justice #responsibility #juge #avocat

3 months ago | [YT] | 0

Sanon Post

🇭🇹🎙️EDITORYAL LENDI 06 OKTÒB 2025

🗣Jenerasyon ak kapasite san direksyon: sa Ayiti pèdi ak jenerasyon 96–99 la.

Yo te fèt nan yon epòk espwa t ap tounen, men reyalite t ap fennen.
Jenerasyon 96, 97, 98 ak 99 — se jenerasyon ki grandi ant ilizyon demokrasi ak reyalite dezòd.
Yo te kwè nan pawòl "changement", men yo te viv nan echèk kontinyèl gouvènman ki pa t gen okenn vizyon pou peyi a.

Jenerasyon sa a te gen tout bagay pou l fè diferans.
Yo te gen lespri ouvè, yo te gen aksè ak enfòmasyon, yo te konnen Ayiti tapral chanje.
Yo t ap grandi ak entènèt, yo t ap dekouvri tèt yo atravè rezo sosyal, yo t ap aprann sou mond lan san paspò.
Men pandan mond lan t ap avanse, peyi yo t ap regrese.

Sistèm nan pa t kreye okenn pon pou yo rantre nan lavi nasyonal la.
Lè yo t ap chèche travay, yo jwenn pòt fèmen.
Lè yo t ap pwopoze lide, yo jwenn move je.
Lè yo t ap reve, yo tande "sa pa posib ann Ayiti".

Jenerasyon 96–99 la, se jenerasyon ak kapasite san direksyon.
Yo gen konpetans, yo gen kouraj, men yo pa gen sistèm ki kwè nan yo.
Yo tounen pwofesyonèl ki pa gen tribin, savan ki pa gen laboratwa, lidè ki pa gen espas pou mennen pèp yo.

Ayiti te gen chans.
Wi, chans pou l te lanse yon nouvo epòk.
Men lidè yo te twò okipe ap defann enterè pèsonèl, twò okipe ap divize, twò okipe ap pèdi tan nan pale san aji.
E pandan sa, jenerasyon sa a te vin pèdi konfyans nan leta, nan politik, nan pwogrè menm.

Kounye a, anpil ladan yo pran kanntè al viv aletranje, pote kapasite yo ale.
Gen lòt k ap lite isit, nan mizè, ak nan bouchon enstitisyon ki kraze.
Epi n ap poze tèt nou kesyon: poukisa peyi a pa avanse?
Repons lan senp: paske nou gaspiye jenerasyon ki te kapab chanje l.

Se pa jenerasyon san lespri ki fè yon peyi tonbe, men se lè yon peyi inyore jenerasyon ki pote limyè l.

Jodi a, si Ayiti vle retounen sou wout devlopman,
li dwe rekonekte ak jenerasyon sa a — pa sèlman pou sèvi ak yo,
men pou mete yo nan sant desizyon,
pou fè yo vin poto mitan chanjman reyèl la.

Pèp ki pa rekonèt valè jenerasyon li ki eklere, se pèp ki chwazi rete nan fènwa pou kont li.

NB."Il n'est jamais trop tard pour bien faire."

✍️Felder SANON

#editorial #post #medias #share #journal

3 months ago | [YT] | 1

Sanon Post

🔴🇳🇵UPDATE NEPAL:10/09/25

Tansyon ogmante e militan Gen Z yo tounen vil la.

Nan Kathmandu, jèn yo soti nan mouvman Gen Z epi pran manto revolisyon an — yo te pran lari a, mete dife nan biwo gouvènman, e chante lid hai nasyonal la, pandan yon atmosfè revolisyonè dominan. Militan rete prezan, men gen sijesyon ke polis la pa t entèvni dirèkteman. Gen evènman kote yo pote chèz tabi; kèk te di: “SA SE REVOLISYON PA NOU...SE TOU PA NOU KOUNYE A.``

Bilten nouvèl pi lwen di: 25 moun mouri, 600+ blese.Otorite yo mete kouvrefe nasyonal ki kouvri jounen an — mouvman sivil limite anpil, sèlman sèvis esansyèl ki otorize. 25 moun mouri ak plis pase 633 blese, dènye bilten sòti nan Ministè Sante a. Anpil kay kraze, zak vòl, e destriksyon sit istorik ak relijye te rapòte.

Apre 2 jou fèmen, Ayewopò Kathmandu ap relouvri. Tribhuvan International Airport te fèmen pandan 2 jou akoz lafimen ak dega pandan manifestasyon an. Ayewopò ap relouvri jodi a, e otorite yo ap konseye pasaje yo verifye enfòmasyon ak konpayi avyon yo. End pa mennen amelyorasyon evakyasyon sitwayen li yo (400 anba avyon militè).

Balans politik ap chanje rapid
Premye Minis K.P. Sharma Oli te demisyone, men manifestasyon yo toujou kontinye pou plis refòm estriktirèl. Jèn yo mande yon gouvènman entèmedyè ki enklizif; gen apèl pou enkòpòre li kòm sektè “fiti peyi a”.

Avyon IndiGo sispann vòl jodi a jiska 6 pm
Apre kay Ayewopò te sanble anviwònman san sekirite, konpayi avyon IndiGo te sispann operasyon pandan jounen an (rive 6 pm).

Kriz lan ogmante: prizon ap sibi atak. Nan kèk prizon, manifestan yo te fè atak e omwen 3000 prizonye te fijitif. Gouvènman End te mete zòn fwontyè ak Bihar sou eta anba mezi sekirite ogmante.

Gen Z mande chanjman politik fondamantal
Anplis demisyòn PM, manifestan yo mande pou yo fè yon nouvo konstitisyon, disoud Chanm Depite a, epi reamenaje estrikti politik la pou li devni plis modèn, enklizif, e transparan.

#nepal #news #SanonPost #revolution #jeune #politics

4 months ago | [YT] | 0

Sanon Post

MEN SA K TE PASE REYÈLMAN PANDAN RANKONT DIPLOMATIK ANT DONALD TRUMP AK VLADIMIR PUTIN, KI TE DEWOULE VANDREDI, 15 DAWOU 2025 MAN ALASKA (JOINT BASE ELMENDORF-RICHARDSON):

Rezilta Rankont la: Pa gen inanimite, men benefis klè pou Putin

Pa te gen okenn akò oswa sispann lagè: "Summit" la pa t debouche sou okenn konsansis sou lagè ant Larisi ak Ikrèn—ou pa gen seselfe, ni okenn konpwomi konkrè pou lapè.

Trump abandone retou sou demand pou seselfe, adopte apwòch Putin: Olye de sa, li prefere avanse dirèkteman pou yon “Peace Agreement” san kondisyon—yon chanjman estratejik favorab pou Larisi—ki te salye kòm viktwa diplomatik .

Putin pa t fè okenn konpwomi, men benefisye de opòtinite diplomatik: Rankont lan te sèvi kòm yon sèn grandioz kote Putin te resevwa yon “red-carpet welcome” sou tè Ameriken; li te grandi imaj li kòm lidè ki rekonèt ankò, san retou pou sa li te mande.

Trump te fè lwanj Putin, pandan li rete vag sou rezilta konkrè: Nan konferans laprès la, ni li menm ni Putin pa t prezante anyen klè. Trump te di rankont la te "very productive," men li admèt ke gen gwo pwen ki poko rezoud.

Ki sa k rete kòm "dernye nouvèl" sou rankont lan?

Rezilta negatif pou Etazini, pozitif pou Larisi: Analiz yo pale de yon “defèt ameriken” kote Putin sòti kòm gayan diplomatik, malgre pa gen akò konkrè.

Resevwa kritik nan Washington: Repibliken ak Demokrat kritik vizyèl rankont lan—soti nan “red-carpet treatment” pou yon lidè entèdi pa ICC jiska echèk nan sekirite Ikrèn.

Ikrèn nan pozisyon difisil, men toujou gen opòtinite:

Zelensky pral rankontre Trump nan Washington koulye a; li sipòte lide yon summit trilateral ant li, Trump ak Putin.

Ewòp fè konnen yo pral konsolide sipò pou Ikrèn e kontinye sere sanksyon kont Larisi.

Malgre rankont lan pa te pwodwi okenn akò—wè li kòm yon demach diplomatik enpòtan, ankouraje dyalòg .

Aspè Rezonans oubyen kòm rezime rankont lan:

●Ceasefire Pa reyalize — Trump abandone demand lan

●Akò lapè Pa gen akò definitive—Trump adopte apwòch Putin

●Benefis pou Putin Levi diplomatik—rekonèt kòm lidè mondyal

●Retou kritik Kritik lakay Etazini—pèdi opòtinite pou Ikrèn

●Avni diplomatik Rankont trilateral ak Zelenskyy sou tab la

5 months ago | [YT] | 1

Sanon Post

14 DAWOU 1791 - LÈ YON PÈP PRAN RAN RANDEVOU AK DESTIN LI

Gen dat nan listwa ki pa janm tounen yon paj ki fèmen. 14 dawou 1791 se youn ladan yo. Nan mitan fènwa esklavaj, nan lonbraj pye bwa Bwa Kayiman, yon pèp mare nan chenn leve tèt li, pran randevou ak istwa, epi siyen kontra ak libète.

Nan lannuit sa a, plizyè santèn esklav soti nan plantasyon diferan t ap kouri riske lavi yo pou yo reyini. Yo pa t pote richès, yo pa t pote pouvwa, men yo pote pi gwo zam ki ka egziste: detèminasyon pou yo viv lib. Dutty Boukman ak Cécile Fatiman te mennen yo nan yon seremoni ki pa t sèlman yon rityèl vodou, men yon deklarasyon lagè kont sistèm ki t ap kraze zo yo.

Yo te fè sèman: “Nou pap sispann goumen jiskaske chenn nan kase.” Nan fè nwa a, yo bwè san kochon nwa a kòm senbòl inyon ak zansèt yo. Se pa t yon zak senp relijyon — se te yon kontra nasyonal, premye pèp ki poko egziste sou kat mond lan tap make listwa.

Soti nan rasanbleman sa a, dife revolisyon an limen. 8 jou apre, plantasyon yo pran dife e koloni ki te pi rich sou tè a vin tounen yon chan batay pou diyite. 14 dawou se te etensèl kite limen ki pase pran 18 novanm 1803 kite vin bay 1er janvye 1804. Pou kite vin bay yon nasyon tout bon vre ak fyète kòm moun.

Jodi a, lè nou gade, nou dwe poze tèt nou yon kesyon: Èske nou pa merite yon lòt dat ki pi pisan toujou pou n reprann souverènte nou kòm pèp lib? Oswa, èske n poko sibi ase pou n rekonèt moun kite mete vi yo an danje poun te lib tankou moun? Kidonk se otan kesyon m ka poze men, repons lan dwe jwenn ak fason nap aji ak fason n ap konpòte n sou zile a.

14 dawou se pa sèlman yon dat pou sonje; se yon rèl pou n sonje ke libète se yon eritaj nou dwe veye chak jou. Paske, jan istwa montre nou, lè pèp la ini, okenn chenn pa ka kenbe l.

#SanonPost
#Bwakayiman
#14dawou
#batay
#seremoni

5 months ago | [YT] | 1

Sanon Post

SA YO PA DIW ANYEN MOUCHE LETA??

1 year ago | [YT] | 0

Sanon Post

La défaite du droit est toujours provisoire.

1 year ago | [YT] | 1

Sanon Post

𝗞𝗜𝗦𝗔 𝗛𝗔𝗕𝗘𝗔𝗦 𝗖𝗢𝗥𝗣𝗨𝗦 𝗬𝗘 𝗡𝗔𝗡 𝗗𝗢𝗠𝗘̀𝗡 𝗗𝗪𝗔? 𝗞𝗜 𝗞𝗢𝗧𝗘 𝗠𝗢 𝗦𝗔 𝗦𝗢𝗧𝗜? 𝗞𝗜𝗝𝗔𝗡 𝗣𝗪𝗢𝗦𝗘𝗗𝗜 𝗔 𝗬𝗘 𝗔𝗬𝗜𝗧𝗜?

Nou tout ap gad sou rezo yo nouvèl sou zafè Abeyas Kòpus pou moun yo arete oubyen ki gen manda dèyè yo . m panse anpil nan nou ki ap suiv paj " Maitre Pelex Flereme-tous vos droits" ta renmen gen plis eksplikasyon sou kisa'l ye , kijan sa fèt , e ki fòm abeyas kòpus ki genyen:

𝗔𝗻𝗻 𝗴𝗮𝗱𝗲 𝗮𝗻𝘀𝗮𝗻𝗺 𝗸𝗶𝘀𝗮 𝗸𝗶 𝗛𝗮𝗯𝗲𝗮𝘀 𝗖𝗼𝗿𝗽𝘂𝘀 𝗹𝗮:

Habeas corpus la se yon mo laten ki vle di an fransè " Que tu aies le corps" Vrè non li se " habeas Corpus ad subjiciendum et recipiendum" . se yon pwosedi yon otorite piblik oubyen yon moun prive fè ki pèmet yo konstate devan yon jij legalite detansyon yon moun .

Jij sa kapab sezi pa moun ki nan prizon an oubyen pa yon lot moun ki aji nan non li . Depi pa gen jistifijasyon legal poukisa moun sa nan detansyon jij la dwe liberel tou suit .

Afè Habeas corpus sa la depi nan mwayennaj nan peyi angletè kote nan sa yo rele "magna carta" ki vle di an fransè "grande charte" ki te fèt nan dat 15 jen 1214 e siyen nan lane 1215.

Te gen yon dispozisyon ki te fè konnen yon moun lib nan peyi angletè pa ka sibi anprizonman abitrè oubyen ki imilyan.Magna carta mo laten ki vle di grand chat la se yon pak ki te siyen antr wa angletè ki te rele "Jean dit Sans Terre" e yon gwoup bawon ki te revolte. Akò sa te touche kesyon fiskalite , dwa fewodal , jistis elatriye..

M vle nou konnen tou nèg sa ki te rele " Jean sans terre" sa li te wa peyi angletè soti 1166 rive 1216 men nan lane 1199 li te angaje'l nan yo gwo konfli ak wa peyi lafrans lan nan tan sa ki te rele Philippe Auguste . Pou Jean Sans terre te finanse lame li li te monte presyon fiskal sou nob yo , li pat menaje yo menm .

Revolt moun sa yo ak lòt te pouse'l ratifye "Magna Carta" a nan lane 1215 an echanj pou moun sa yo te ret fidel ave'l. Bagay "Magna Carta" sa kote nou jwenn kesyon Habeas Corpus la pat ret an vigè pou lontan . Depi lontan gen mèt dam sou latè , wa "Jean Sans terre" te ratifye bagay sa pou'l te ka gaye tan , aprè selman 10 semèn li pete koken , li rele Pap la a Rome li fel deklare dokiman sa nil.

Enpak chat sa vin jiskapresan enfliyanse la vi politik modèn . Etazini te akode anpil enpotans ave'l , nan lane 1939 vesyon Lincoln nan te menm ekspoze nan fwa entènasyonal Nouyok. Li te vin menm konsidere kom zansèt konstitisyon amerikèn nan.

Nan peyi Dayiti afè Habeas Corpus la jwenn fondman li nan konstitisyon 1987 la e nan enstriman jiridik entènasyonal yo sou zafè dwa moun ke leta Ayisyen ratifye.

Nou jwen habeas corpus nan atik 26 , 26.1, 26 .2 konstitisyon an . Atik 26 la di kleman ke pesonn pa ka nan detansyon si li pa paret devan yon jij ki pou estatye li sou legalite arestasyon an nan 48 èd tan aprè yo fin aretel.

𝗙𝗼𝗸 𝗺𝘄𝗲𝗻 𝗱𝗶 𝗻𝗼𝘂 𝗴𝗲𝗻 𝟯 𝘁𝗶𝗽 𝗛𝗮𝗯𝗲𝗮𝘀 𝗖𝗼𝗿𝗽𝘂𝘀 ,

1⃣-𝗚𝗲𝗻 𝗛𝗮𝗯𝗲𝗮𝘀 𝗖𝗼𝗿𝗽𝘂𝘀 𝘀𝗲𝗻p ki se rekou jiris nou yo Ayiti plis fè , li gen objektif jwen libète yon moun yo arete mete nan prizon ilegalman pandan yo vyole atik 24.1, 24.2 e 24.3 konstitisyon an . Vyolasyon atik 7 konvansyon amerikèn dwa moun e atik 9 pak entènasyonal pou kesyon dwa sivil e politik.

2⃣- 𝗛𝗮𝗯𝗲𝗮𝘀 𝗖𝗼𝗿𝗽𝘂𝘀 𝗽𝗿𝗲́𝘃𝗲𝗻𝘁𝗶𝗳 ,ki se yon fom habeas corpus ki kapab egzèse pa yon moun ke yo menase pou yo arete mete nan prizon . Nan sistèm enterameriken pwoteksyon dwa moun rekou sa ou jwen li nan atik 7 paragraf 6 konvansyon amerikèn dwa moun .

Le yo met yon manda damne oubyen yon manda darè dèyè yon moun ilegalman jiris nou yo toujou ale nan tribinal refere pou fè anile manda a , nou pa two egzese rekou sa isi ,men li pi bon pou egzese rekou an habeas Corpus prevantif la devan dwayen an sou baz atik 7 konvansyon sa ke Ayiti ratifye . Dispozisyon sa yo otoegzekitwa , dòd piblik entènasyonal dwayen an dwe deklare li konpetan.

3⃣-𝗮𝗽𝗿𝗲 𝘀𝗮 𝗴𝗲𝗻 𝗛𝗮𝗯𝗲𝗮𝘀 𝗖𝗼𝗿𝗽𝘂𝘀 𝗞𝗼𝗿𝗲𝗸𝘁𝗶𝗳, habeas Copus sa li prevwa pa prensip 33 de " tout prens pou pwoteksyon tout moun ki ki soumet a yon fòm kelkonk de detansyon oubten anprizonman. Kontrèman ak habeas corpus prevantif la rekou sa pa ka aplike Ayiti paske li pa jiridik.

Pou sa ki gen pou we ak pwosedi pou fè Habeas Corpus la li pa difisil , se pa yon aksyon ki konsene dwa penal menm lè rekou sa ta fet nan kad yon kesyon penal. Se yon pwosedi pwoteksyon libète . Jij habeas corpus la se pa yon jij represif se yon jij pwoteksyon libete li ye.

Senp kesyon ki poze nan aksyon sa , eske arestasyon an egzekite an konfomite ak lwa repiblik la e trete entenasyonl sou dwa moun ke peyi a ratifye yo. Depi arestasyon an ilegal jij la ap òdone liberasyon prevni an imediatman , sanl pa menm bezwen konnen ki zak prevni sa fè.

Pa bliye ke habeas Corpus la pa met fen nan pwosedi penal la.

𝗞𝗶𝗷𝗮𝗻 𝗽𝘄𝗼𝘀𝗲𝗱𝗶 𝗛𝗮𝗯𝗲𝗮𝘀 𝗰𝗼𝗿𝗽𝘂𝘀 𝗹𝗮 𝘆𝗲?

Rekou habeas corpus la senp , avoka ou reprezantan moun nan ap adrese yon senp memwa bay dwayen an san'l pa bezwen pyès pemisyon anvan. Memwa a kapab yon senp lèt ki ekspoze fè yo , dat arestasyon , ki kote moun nan nan prizon elatriye, lap gen ladanl teks lwa ke yo vyole a e demand ou fè dwayen an. Apre wap met dat e lap siyen swa pa demandè a ou avoka li . Sou konkliszyon ministè piblik la dwayen an pwal estatye a lekstraodinè menm moman an sou legalite arestasyon ou detansyon an.

1 year ago | [YT] | 3